Serbest bölgelerde yabancı personel istihdamı, genel çalışma izni rejiminden ayrılan yönleriyle işverenler açısından hem kolaylık hem de tuzak barındırır. En sık yapılan hata, bölge içindeki faaliyetin "özel rejim" sayılması nedeniyle çalışma izni yükümlülüğünün ortadan kalktığının sanılmasıdır. Oysa izin yükümlülüğü devam eder; değişen şey, başvurunun yürütüldüğü kanaldır.
Başvuru Kanalı ve Değerlendirme Süreci
Serbest bölgede faaliyet gösteren kullanıcı firmalar bakımından çalışma izni başvuruları, bölge müdürlüğü üzerinden yürüyen bir süreçle ilgili Bakanlığa iletilir. Başvurunun kabulü için firmanın faaliyet ruhsatının geçerli olması ve talep edilen pozisyonun faaliyet konusuyla uyumlu olması aranır. Faaliyet ruhsatı süresinin izin talep edilen süreden kısa olması, en yaygın ret sebeplerindendir.
Dosyada En Çok Sorun Çıkaran Noktalar
- Yabancının diploma ve denklik belgelerinin usulüne uygun onaylı olmaması
- Pasaport geçerlilik süresinin talep edilen izin süresini karşılamaması
- İş sözleşmesindeki görev tanımı ile başvurudaki pozisyonun farklı olması
- Şirketin ortaklık yapısında yabancı payı bulunması halinde ek belgelerin eksik sunulması
- Bölge içi adres değişikliğinin izin dosyasına yansıtılmaması
İzin Alınmadan Çalıştırmanın Sonuçları
Çalışma izni olmadan yabancı istihdam edilmesi, işveren bakımından idari para cezası doğurur ve tekrarı halinde ceza artar. Yabancı yönünden ise sınır dışı işlemi ve yeniden giriş yasağı gündeme gelebilir; bu sonuçlar 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Ayrıca izinsiz çalışan yabancının ülkeden çıkış masraflarının işverene yüklenmesi söz konusu olabilir.
İşveren İçin Uyum Takvimi
- İznin bitiş tarihinden geriye doğru sayarak uzatma başvurusu için hatırlatma kurun; uzatma başvurusu sürenin bitiminden önce yapılmalıdır.
- İş sözleşmesi sona erdiğinde, bunu ilgili idareye bildirme yükümlülüğünü ihmal etmeyin; bildirilmeyen ayrılış idari yaptırım doğurabilir.
- Her yabancı personel için ayrı bir dosya tutun: izin belgesi, pasaport, sözleşme, bildirim yazışmaları.
- Pozisyon değişikliğinde mevcut iznin kapsamının değişip değişmediğini kontrol edin.
Ret Kararına Karşı Ne Yapılır?
Çalışma izni talebinin reddi bir idari işlemdir; buna karşı öngörülen itiraz yolu işletilebilir, sonuç alınamazsa idari yargıya başvurulabilir. Burada kritik olan, ret gerekçesinin doğru okunmasıdır: belge eksikliğine dayanan ret ile firmanın istihdam kriterlerini karşılamamasına dayanan ret, tamamen farklı hazırlık gerektirir. Birincisinde yeni başvuru daha hızlı sonuç verirken, ikincisinde yapısal düzeltme gerekir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; serbest bölge mevzuatı ve yabancı çalışma izni uygulaması güncellenebildiğinden, istihdam kararı öncesinde dosyanızın güncel mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi önerilir.