İcra takibi kapsamında haczedilen malların muhafaza edildiği lisanslı yediemin depolarında uygulanacak ücretler, Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan tarife ile belirlenir. Borçlu açısından bu ücret, borcun yanında hızla büyüyen ikinci bir yük hâline gelebilir. Alacaklı açısından ise muhafaza giderinin takibe eklenmesi ve tahsili sorun doğurur.
Muhafaza Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Tarife, malın cinsine ve kapladığı alana göre günlük veya aylık birim ücret öngörür. Uygulamada hesaplamanın üç bileşeni vardır: malın depoya giriş tarihi, çıkış tarihi ve tarifeye göre belirlenen birim bedel. Ayrıca nakliye, yükleme-boşaltma gibi kalemler ayrı olarak tahakkuk ettirilebilir. Bu nedenle depodan çıkarma aşamasında, kesilen faturanın kalem kalem incelenmesi gerekir.
Fazla Tahakkuk Riskinin Kaynakları
- Malın fiilen depoya girdiği tarih ile kayda geçen tarihin farklı olması.
- Aracın park ettiği alanın gerçekte kapladığından geniş hesaplanması.
- Satış süreci uzadığı hâlde bu gecikmenin borçluya yansıtılması.
- Tarife dışı hizmet adı altında kalem eklenmesi.
Bu kalemlerin tespiti için depo giriş tutanağı ile muhafaza altına alma tutanağının karşılaştırılması ilk adımdır.
İtiraz ve Şikâyet Yolu
Yediemin ücretine ilişkin uyuşmazlık, icra dairesinin işlemine bağlı olduğu ölçüde İcra ve İflas Kanunu kapsamında şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Şikâyet, memur işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasına dayanır ve kanunda öngörülen süre içinde yapılmalıdır. Hesaplama hatasının süregelen nitelikte olduğu durumlarda süre bakımından farklı değerlendirme yapılabileceği ileri sürülebilir; ancak bu tartışmaya girmemek için erken başvuru her zaman güvenlidir.
Aracın Depodan Çekilmesi
- Borcun ödenmesi veya haczin kaldırılması hâlinde icra dairesinden çıkış yazısı alınır.
- Depo, tarifeye göre hesapladığı ücreti tahsil etmeden malı teslim etmeyebilir.
- Ücrete itiraz varsa, itiraz saklı tutularak ödeme yapılıp mal çekilmesi ve ardından iade talebi yöneltilmesi çoğu zaman pratik çözümdür; aksi hâlde bekledikçe ücret artar.
- Ödeme belgesi ve fatura mutlaka saklanmalı, itiraz dilekçesine eklenmelidir.
Mala Gelen Zarar
Depoda bulunduğu sürede araçta veya eşyada meydana gelen hasar, ayrı bir sorumluluk konusudur. Bu tür bir iddiada, malın depoya girişteki durumunu gösteren tutanak ve fotoğraflar belirleyicidir. Girişte hasar tespiti yapılmamışsa, sonradan oluşan zararın ispatı belirgin biçimde zorlaşır. Bu nedenle haciz sırasında bulunabiliyorsanız, malın durumunu fotoğraflamak ve tutanağa şerh düşürmek en etkili koruma yöntemidir.
Alacaklı Tarafın Perspektifi
Muhafaza gideri, takip masrafı olarak borçluya yüklenir; ancak satış gerçekleşmez ve mal değeri gideri karşılamazsa, avans yatıran alacaklı zarar edebilir. Bu nedenle düşük değerli malların haczinde, muhafaza maliyeti ile beklenen tahsilatın önceden karşılaştırılması akılcı bir tercihtir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Dosyanızdaki tarih, tarife ve tutanaklar sonucu doğrudan etkilediğinden; ücrete itiraz etmeden veya ödeme yapmadan önce icra dosyasının bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.