Kimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanması hakkındaki düzenleme, belirli tonaj eşiklerini aşan madde imalatçı ve ithalatçılarına kayıt, veri sunma ve güvenlik bilgisi paylaşma yükümlülüğü getirir. Bu rehber, sanayi işletmeleri açısından yükümlülüğün tespiti ve denetimde ortaya çıkan riskleri ele alır.
Önce Rolünüzü Belirleyin
Yükümlülüğün kapsamı, işletmenin tedarik zincirindeki rolüne göre değişir. İmalatçı, ithalatçı, alt kullanıcı ve dağıtıcı sıfatları farklı sorumluluklar doğurur. Sık yapılan hata, yurt dışından karışım satın alan bir firmanın kendisini yalnızca "alıcı" saymasıdır; oysa gümrükten kendi adına ithal eden kişi ithalatçı sayılır ve kayıt yükümlülüğünün muhatabı olabilir. Rolün yanlış belirlenmesi, tüm uyum planını baştan geçersiz kılar.
Kayıt Yükümlülüğünün Adımları
- Kullanılan ve ithal edilen maddelerin envanterini CAS ve EC numaralarıyla çıkarın.
- Yıllık tonaj hesabını madde bazında yapın; karışım içindeki madde miktarı ayrıştırılmalıdır.
- Eşiği aşan maddeler için ön kayıt ve kayıt takvimini işletmenin üretim planına yerleştirin.
- Aynı maddeyi kayıt ettirecek diğer firmalarla veri paylaşımı sürecine katılın; veri paylaşım maliyetlerinin sözleşmeyle düzenlenmesi gerekir.
- Kimyasal güvenlik değerlendirmesi gereken tonaj bandında raporu hazırlatın.
Güvenlik Bilgi Formu ve Etiketleme
Tedarik zincirinde bilgi akışı, güvenlik bilgi formu üzerinden sağlanır. Formun Türkçe olması, mevzuatın öngördüğü içeriği taşıması ve yetkilendirilmiş kişi tarafından hazırlanmış olması aranır. Formun eski tarihli veya yabancı dilde olması, denetimde tek başına bir uygunsuzluk kalemi oluşturur. Etiketleme ve ambalajlama bakımından da sınıflandırmanın güncel olması gerekir; maddenin sınıflandırması değiştiğinde etiketlerin güncellenmesi yükümlülüğü doğar.
Denetimde En Sık Karşılaşılan Bulgular
- Envanterin güncellenmemesi; üretime yeni giren maddenin listede bulunmaması.
- Tonaj hesabının fatura yerine tahmini üretim rakamına dayandırılması.
- Alt kullanıcının, tedarikçisinin kayıt yaptırdığını varsayıp belge istememesi.
- Kısıtlamaya tabi bir maddenin, kısıtlama kapsamındaki kullanım alanında kullanılmaya devam edilmesi.
- Güvenlik bilgi formlarının işçilerin erişebileceği yerde bulundurulmaması.
Yaptırım ve İtiraz
Uygunsuzluk tespit edildiğinde çevre mevzuatı kapsamında idari para cezası ve faaliyet durdurma gündeme gelebilir. Tebliğ edilen tutanağa karşı süresi içinde itiraz edilmesi gerekir; itiraz dilekçesinde eksikliğin giderildiğine dair belgelerin sunulması, ceza miktarı ve faaliyetin devamı bakımından önem taşır. Ayrıca ceza tutanağının hangi kanun maddesine dayandığı, itirazın idari yargıda mı yoksa sulh ceza hâkimliğinde mi görüleceğini belirler; bu tespit dilekçe hazırlanmadan önce yapılmalıdır.
Bu metin genel bir uyum çerçevesi sunar. Tonaj eşikleri ve kayıt takvimi mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiğinden, işletmenizin madde listesi üzerinden güncel metne dayalı bir değerlendirme yapılması önerilir.