Onaylanmış kuruluşlar, ürünlerin ilgili teknik düzenlemelere uygunluğunu değerlendirmek üzere görevlendirilen ve bu kapsamda belge düzenleyen kuruluşlardır. SGM: 2017/26 sayılı tebliğ, bu görevlendirmeye ilişkin bir düzenlemedir. Üretici ve ithalatçı açısından kritik soru şudur: aldığım belge beni gerçekten koruyor mu, koruma nerede sona eriyor?
Belge Sorumluluğu Kaldırmaz, Paylaştırır
Uygunluk değerlendirmesi sonucu düzenlenen belge, ürünün piyasaya arz koşullarını sağladığını gösterir; ancak üreticinin ürün güvenliğine ilişkin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ürün kaynaklı bir zarar doğduğunda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve tüketici mevzuatı çerçevesindeki sorumluluk üreticide kalmaya devam eder. Belge, sorumluluğun bir kısmının değerlendirme kuruluşuna kaymasına zemin hazırlayabilir, fakat bu ancak kuruluşun kendi kusuru ispat edilebildiğinde işler.
Kapsamı Doğru Okumak
Uygulamadaki hataların çoğu belgenin kapsamının yanlış anlaşılmasından doğar. Şunlar tek tek kontrol edilmelidir:
- Belgenin hangi ürün modelini ve hangi teknik düzenlemeyi kapsadığı
- Geçerlilik tarihi ve yenileme koşulu
- Kuruluşun görevlendirme kapsamının o modülü içerip içermediği
- Üretim yerinde değişiklik hâlinde belgenin geçerliliğini koruyup korumadığı
- Tasarım değişikliğinin yeniden değerlendirme gerektirip gerektirmediği
Kapsam dışı bir model için düzenlenmiş belgeye dayanarak yapılan arz, belgesiz arz ile aynı sonuçları doğurabilir.
Görevlendirmenin Askıya Alınması İhtimali
Onaylanmış kuruluşun görevlendirmesi askıya alınabilir veya kaldırılabilir. Bu durumda daha önce düzenlenmiş belgelerin akıbeti, geçiş düzenlemelerine göre belirlenir. Bu nedenle üreticinin, çalıştığı kuruluşun statüsünü dönemsel olarak kontrol etmesi ve alternatif kuruluş planı bulundurması pratik bir risk azaltma tedbiridir.
Piyasa Gözetimi Denetiminde Hazırlık
- Teknik dosyayı güncel ve erişilebilir tutun; denetimde kısa sürede sunulması istenir.
- Test raporlarının ürünün son hâlini yansıttığından emin olun.
- Uygunluk beyanını imzalayan kişinin yetkisini belgeleyin.
- İzlenebilirlik için parti ve seri numarası kayıtlarını saklayın.
- Tedarikçiden alınan belgeleri kendi dosyanızda ayrıca arşivleyin.
Sözleşmesel Koruma
Değerlendirme kuruluşu ile yapılan sözleşmede, hatalı değerlendirme hâlinde sorumluluğun kapsamı ve sınırlandırma hükümleri dikkatle incelenmelidir. Sorumluluğu tümüyle kaldıran hükümlerin her durumda geçerli sayılmayacağı, ancak bu tartışmanın uyuşmazlık aşamasında zaman kaybettirdiği unutulmamalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; ürün grubu ve uygulanacak teknik düzenleme değiştikçe yükümlülükler farklılaştığından, belge sürecine girmeden önce dosyanızı hukuken de gözden geçirmeniz önerilir.