Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları, sağlık hizmeti sunumu içinde kendine özgü kuralları olan bir alandır. Düzce Üniversitesi Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, merkezin amacını, organlarını ve çalışma esaslarını düzenler. Bu alandaki hukuki riskin ağırlık merkezi, uygulamanın yetkili kişilerce ve tanımlı sınırlar içinde yapılıp yapılmadığıdır.
Yetki Sınırı: Kim, Hangi Uygulamayı Yapabilir?
Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları ilgili sağlık mevzuatında tanımlı yöntemler ve sertifikalandırılmış uygulayıcılar üzerinden yürütülür. Yetki sınırının aşılması iki ayrı sonuç doğurabilir: idari yaptırım ve ceza sorumluluğu. Bu nedenle merkez bünyesinde:
- Her uygulayıcının sertifika ve yetki belgesi dosyada güncel tutulmalıdır.
- Hangi yöntemin hangi unvandaki kişi tarafından yapılabileceği yazılı olarak belirlenmelidir.
- Uygulamanın hekim gözetiminde yürütülmesi gereken haller tanımlanmalıdır.
- Yetki dışı talepler için ret prosedürü oluşturulmalıdır.
Tanıtım ve Beyanda Kırmızı Çizgiler
Sağlık hizmetlerinde tedavi vaadi içeren tanıtım yapılması mevzuatla sınırlandırılmıştır. Bir yöntemin "kesin çözüm" olarak sunulması ya da tıbbi tedavinin yerine geçtiği izlenimi verilmesi, hem idari yaptırım hem de hastanın tedaviyi bırakmasına bağlı ağır sonuçlar doğurabilir. Bilgilendirme metinlerinde yöntemin destekleyici niteliği ve bilimsel kanıt düzeyine ilişkin sınırlar açıkça belirtilmelidir.
Onam Metninin Bu Alanda Farkı
Tamamlayıcı uygulamalarda onam, klasik tıbbi müdahaleden farklı olarak yöntemin beklenen etkisine ilişkin belirsizliği de kapsamalıdır. Onam metninde bulunması gerekenler:
- Uygulanacak yöntemin tanımı ve seans planı
- Beklenen yarar ile bunun kesin olmadığına ilişkin açık ifade
- Olası yan etki ve komplikasyonlar
- Mevcut tıbbi tedavinin sürdürülmesi gerektiğine dair uyarı
- Hastanın istediği aşamada uygulamayı bırakabileceği bilgisi
Kayıt, Denetim ve Sorumluluk Dağılımı
Merkez yönetim organları, uygulama kayıtlarının düzenli tutulmasından ve iç denetimin işletilmesinden sorumludur. Seans notları, kullanılan malzeme ve ürünlerin izlenebilirliği, hasta şikâyetlerinin kaydı ve sonuçlandırılması, sonradan doğacak uyuşmazlıklarda merkezin özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini gösteren temel verilerdir. Ürün kaynaklı bir zarar söz konusuysa, tedarikçi sorumluluğu da ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Uygulama protokolleri ile onam metinlerinin hazırlanmasında, yöntemin niteliğine göre ayrı bir hukuki inceleme yapılması yerinde olur.