Ağız ve diş sağlığı uygulama ve araştırma merkezleri, üniversite bünyesinde hem eğitim-araştırma hem de fiilî sağlık hizmeti yürüten karma yapılardır. Bu ikili niteliği, merkez yönetmeliğinin sağlık mevzuatıyla birlikte okunmasını zorunlu kılar.
Merkezin İki Yönlü Faaliyeti
Yönetmelik metni genellikle merkezin amacını araştırma, uygulama ve eğitime katkı olarak tanımlar. Ancak fiilen sunulan hizmet, hasta muayenesi ve tedavisi olduğundan, faaliyet aynı zamanda sağlık hizmeti mevzuatına tabidir. Bu nedenle merkez yönetmeliği; kuruluş, organ ve işleyişi düzenlerken, hastaya sunulan hizmetin standardı bakımından belirleyici olan metinler sağlık alanındaki genel düzenlemelerdir.
Öğrenci Uygulaması ve Aydınlatılmış Onam
Diş hekimliği eğitimi kapsamında öğrencilerin gözetim altında uygulama yapması, bu merkezlerin doğasında vardır. Hastaya sunulan bilgilendirmede şu hususların açıkça yer alması beklenir:
- İşlemin öğrenci tarafından, öğretim elemanı gözetiminde yapılacağı
- Uygulanacak işlemin niteliği, seçenekleri ve olası riskleri
- Tedavinin tahmini süresi ve seans sayısı
- Ücretlendirmenin nasıl yapılacağı
Aydınlatmanın yazılı ve anlaşılır biçimde yapılması, sonradan doğabilecek uyuşmazlıklarda merkezin de hastanın da konumunu netleştirir.
Kayıt ve Dosya Düzeni
Hasta dosyası, tıbbi kayıt olmanın yanında kişisel veri niteliği taşır ve 6698 sayılı Kanun kapsamında özel nitelikli veri rejimine tabidir. Radyolojik görüntüler, tedavi planları, onam formları ve randevu kayıtları; erişim yetkisi sınırlandırılmış biçimde tutulmalı, kimin hangi kayda ne zaman eriştiği izlenebilir olmalıdır. Öğrencilerin kayıtlara erişimi, eğitim amacıyla sınırlı ve yetkilendirilmiş olmalıdır.
Uyuşmazlık Doğduğunda Sorumluluk Nasıl Belirlenir?
Devlet üniversitesi bünyesindeki bir merkezde hizmet sırasında doğan zararlarda, sorumluluk kural olarak idareye yönelir ve idari yargıda hizmet kusuru çerçevesinde tartışılır. Vakıf üniversitelerinde ise ilişkinin sözleşmesel niteliği ön plana çıkabilir. Hangi yargı koluna başvurulacağı, merkezin bağlı olduğu kurumun statüsüne göre değişebileceğinden, dava açmadan önce bu tespitin yapılması gerekir. Ayrıca hekimin kişisel sorumluluğu ile kurumun sorumluluğu farklı hukuki temellere dayanır.
Merkez Yöneticileri İçin Kontrol Başlıkları
- Yönetmelikte sayılan organların görev dağılımının fiilî işleyişle uyumlu olması
- Onam formlarının işlem türüne göre farklılaştırılması
- Sterilizasyon ve tıbbi atık süreçlerinin kayıtlı yürütülmesi
- Veri işleme envanteri ile hasta kayıt sisteminin uyumu
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir ve tıbbi ya da hukuki bir değerlendirmenin yerini tutmaz. Somut bir hasta uyuşmazlığında dosya, onam belgeleri ve merkezin bağlı olduğu kurumun statüsü birlikte incelenmelidir.