Araç satış ve devir işlemlerinin noterlerde yapılabilmesi ve tescilin buna bağlanması, uygulamada önemli bir kolaylık sağlamakla birlikte kendine özgü riskler doğurmuştur. İlgili yönetmelik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde satış, devir ve tescil hizmetlerinin nasıl yürütüleceğini düzenler. Bu rehber, devir anındaki eksikliklerin daha sonra alıcı ve satıcı bakımından hangi uyuşmazlıklara dönüştüğünü ele alır.
Mülkiyet Ne Zaman Geçer?
Araç mülkiyetinin devri, kanunun aradığı şekle uygun olarak yapılan satış işlemiyle gerçekleşir. Elden teslim, anahtarın verilmesi ya da harici bir satış sözleşmesi tek başına mülkiyeti geçirmez. Bu nokta özellikle trafik cezaları, vergi yükümlülüğü ve kaza sorumluluğu bakımından belirleyicidir: kayıtta malik görünen kişi, aracı fiilen devretmiş olsa dahi bazı yükümlülüklerle muhatap olabilir.
Devir Öncesi Yapılması Gereken Kontroller
- Araç üzerindeki hacizler, rehinler ve yakalama şerhleri.
- Ödenmemiş motorlu taşıtlar vergisi ve trafik idari para cezaları.
- Muayene geçerlilik durumu ve zorunlu mali sorumluluk sigortasının varlığı.
- Kilometre bilgisi ile bakım ve hasar kayıtlarının tutarlılığı.
- Satıcının malik olup olmadığı, vekâletle işlem yapılıyorsa vekâletnamenin kapsamı.
Ayıplı Araç Satın Alındığında
Devirden sonra ortaya çıkan gizli ayıplar, sıklıkla ağır hasar kaydının veya kilometre müdahalesinin gizlenmesi biçiminde karşımıza çıkar. Böyle bir durumda alıcının ileri sürebileceği talepler; sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değişim başlıkları altında toplanır. Satıcının tacir olması hâlinde tüketici mevzuatının uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilir. Ayıbın ihbar edilmesi ve bunun ispatı, talebin akıbetini doğrudan etkiler.
Uyuşmazlık Doğduğunda İzlenecek Yol
- Ayıbı fark ettiğiniz anda satıcıya yazılı ve tarihi belgelenebilir bir bildirim yapın.
- Aracın mevcut durumunu tespit ettirin; onarım yapmadan önce belgelemek önemlidir.
- Ekspertiz ve servis raporlarını, satış öncesi ilan metniyle birlikte saklayın.
- Talebinizi tüketici hakem heyeti mi yoksa mahkeme mi kapsamında ileri süreceğinizi tutar ve taraf sıfatına göre belirleyin.
- Kayıt üzerinde hâlâ malik görünüyorsanız, tescil kaydının düzeltilmesi için ayrıca başvuru yapın.
Satıcı Tarafındaki Risk
Satıcı bakımından en büyük risk, devir yapılmış olmasına rağmen tescil kaydının güncellenmemesidir. Bu durumda satıcıya vergi tahakkuku çıkabilir, ceza tebliğ edilebilir ve aracın karıştığı olaylarda muhatap olarak gösterilebilir. Bu nedenle satıcının, devir belgesinin bir örneğini saklaması ve makul bir süre sonra kaydın gerçekten güncellendiğini teyit etmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Araç devrinden doğan uyuşmazlıklarda tarafların sıfatı, aracın niteliği ve süreler sonucu değiştirdiğinden, somut olayınız için belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız uygun olur.