Kıyı tesislerinden kaynaklanan deniz kirliliği, hem idari yaptırım hem de tazminat sorumluluğu doğuran bir olaydır. Bu riski karşılamak üzere öngörülen zorunlu mali sorumluluk sigortası, tarife ve talimat tebliğleriyle şekillenir. Tesis işletenleri açısından asıl mesele poliçenin varlığı değil, olay gerçekleştiğinde teminatın gerçekten devreye girip girmeyeceğidir.
Sigortanın Zorunlu Olmasının Anlamı
Zorunlu sigortalarda amaç, öncelikle zarar görenin tazminatına ulaşabilmesidir. Bu nedenle sigortacı, poliçedeki bazı savunmaları zarar görene karşı ileri süremezken, ödeme yaptıktan sonra sigortalıya rücu edebilir. İşletmeci açısından kritik nokta budur: sigorta var olması, sorumluluğun tümüyle devredildiği anlamına gelmez.
Rücu Riskini Artıran Davranışlar
- Beyan edilen faaliyet ile fiilî faaliyetin farklı olması.
- Mevzuatta öngörülen önleyici ekipmanın bulundurulmaması veya bakımsız olması.
- Olayın sigortacıya gecikmeli bildirilmesi.
- Kirliliğin yayılmasını önleyecek makul tedbirlerin alınmaması.
- Kasıt ya da ağır kusur oluşturan işletme pratikleri.
Olay Anında İlk 24 Saat
- Kirliliğin kaynağı durdurulur ve yayılma sınırlandırılır.
- Yetkili idareye bildirim yapılır; bildirim yazılı olarak kayda geçirilir.
- Sigortacıya ihbar yapılır ve poliçe numarası ile olay bilgisi iletilir.
- Olay yeri fotoğraf, video ve tutanakla belgelenir; numune alınması sağlanır.
- Müdahaleye ilişkin masraf belgeleri ayrı bir dosyada toplanır.
İdari Para Cezası ile Tazminat Ayrımı
Çevre mevzuatı uyarınca uygulanan idari para cezaları ile üçüncü kişilere ödenecek tazminat farklı hukuki niteliktedir. Zorunlu sorumluluk sigortası kural olarak idari cezayı karşılamaz. İdari yaptırıma karşı itiraz yolu ayrı işletilir ve süresi kaçırılmamalıdır. Ceza sorumluluğu gündeme geldiğinde ise sigorta ilişkisinden bağımsız bir savunma hattı kurulur.
Poliçe İncelenirken Bakılacaklar
Teminat limiti, kapsam dışı bırakılan hâller, muafiyet tutarı ve coğrafi sınır maddeleri poliçenin en çok tartışma çıkaran bölümleridir. Tesisin kapasitesi değiştiğinde poliçenin güncellenmesi gerekir; aksi hâlde olay anında teminat yetersiz kalabilir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Somut bir kirlilik olayında poliçe metni, tesisin ruhsat kapsamı ve idarenin tespit tutanakları birlikte incelenmelidir; bu belgeler görülmeden yapılan değerlendirmeler eksik sonuç verir.