Akredite uygunluk değerlendirme kuruluşları, akreditasyonun kullanımı karşılığında belirlenen ücret veya payı ödemekle yükümlüdür. Bu yükümlülük teknik yeterlilikten bağımsız olarak işler; yani laboratuvarınız teknik denetimden başarıyla geçse dahi, mali yükümlülüğün yerine getirilmemesi akreditasyon statüsünü tehlikeye atabilir. Bu rehber, tahakkuk ve itiraz döngüsüne odaklanır.
Ücretin Hangi Ciroya Göre Hesaplandığı
Uygulamadaki uyuşmazlıkların çoğu, matrahın kapsamından doğar: kuruluşun toplam cirosu mu, yoksa yalnızca akreditasyon kapsamındaki faaliyetlerden elde edilen gelir mi esas alınacaktır? Kapsam dışı faaliyet geliri matraha dahil edilmişse, itirazın temeli budur. Bu itirazın dayanağı, muhasebe kayıtlarının faaliyet bazında ayrıştırılmış olmasıdır; ayrıştırma yoksa itiraz ispatsız kalır.
Beyan ve Bildirim Yükümlülüğü
- Dönemsel gelir bildiriminin süresinde yapılması ve gönderim kaydının saklanması.
- Kapsam genişletme veya daraltma hâllerinde bildirimin güncellenmesi.
- Faaliyetin durdurulduğu dönemler için yazılı bildirim yapılması.
- Mali müşavir onaylı gelir tablosunun bildirimle uyumlu olması.
Tahakkuka İtiraz Ederken
İtiraz dilekçesinde, tahakkuk dönemine ve kaleme ilişkin somut sayısal karşılaştırma sunulmalıdır. "Tutar fahiştir" biçimindeki genel itirazlar sonuç doğurmaz. Bunun yerine, kurumun esas aldığı matrah ile kuruluşun kendi kayıtlarındaki matrahın farkı tablo hâlinde gösterilmeli ve fark kalemleri belgeye bağlanmalıdır.
Askıya Alma ve Kapsam Daraltma Kararları
- Kararın gerekçesinin mali mi yoksa teknik uygunsuzluk mu olduğunu ayırın.
- Öncesinde uyarı ve düzeltme süresi verilmiş mi, kontrol edin.
- Kurum içi itiraz/şikâyet mekanizmasını süresinde işletin; bu aşama genellikle zorunludur.
- Askıya alma müşteri sözleşmelerinizi etkiliyorsa, doğacak zararı kayıt altına alın.
- İtirazın reddi hâlinde yargı yoluna ilişkin süreyi ret kararının tebliğinden itibaren hesaplayın.
Ticari Sonuçların Yönetimi
Akreditasyonun askıya alındığı dönemde düzenlenen raporların geçerliliği, hem müşterileriniz hem de sizin açınızdan ayrı bir sorumluluk kaynağıdır. Bu dönemde rapor düzenlenmemesi, düzenlenmişse durumun müşteriye yazılı bildirilmesi, sonradan doğabilecek tazminat taleplerine karşı en temel savunmadır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; kuruluşunuzun kapsamı ve tahakkuk döneminde yürürlükte olan düzenleme sonucu etkiler. İtiraz süreleri sınırlı olduğundan, tahakkuk yazısını aldığınızda değerlendirmeyi geciktirmemeniz önerilir.