Bazı anlaşmaların yürürlüğe girdiği tarihlerin tespit edilmesine ilişkin 2497 sayılı Karar, ilk bakışta teknik bir bildirim gibi görünür. Oysa bir milletlerarası anlaşmanın hangi tarihte yürürlüğe girdiği, bireysel dosyalarda doğrudan sonuç doğurur: aynı olayın hangi hukuk kuralına tabi olacağı çoğu zaman bu tarihe bağlıdır.
Onay Tarihi ile Yürürlük Tarihi Aynı Değildir
Bir anlaşmanın uygun bulunması, onaylanması, Resmî Gazete'de yayımlanması ve milletlerarası alanda yürürlüğe girmesi farklı aşamalardır. Anlaşmalar genellikle tarafların iç onay işlemlerinin karşılıklı bildirimini izleyen belirli bir sürenin sonunda yürürlüğe girer. Bu nedenle yürürlük tarihinin ayrıca tespit edilip ilan edilmesi, uygulayıcılar bakımından belirsizliği gidermeye yöneliktir.
Hangi Uyuşmazlıklarda Karşımıza Çıkar?
- Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarında hangi vergilendirme döneminin kapsandığı
- Sosyal güvenlik anlaşmalarında yurt dışı hizmet sürelerinin birleştirilmesi
- Adli yardımlaşma anlaşmalarında tebligat ve istinabe taleplerinin usulü
- Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizinde uygulanacak rejim
- Yatırımların karşılıklı korunmasına ilişkin anlaşmalarda uyuşmazlık çözüm yolunun kapsamı
Anlaşmanın İç Hukuktaki Yeri
Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası anlaşmalar kanun hükmündedir ve bunlar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin anlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hüküm içermesi hâlinde anlaşma hükümleri esas alınır. Anlaşmaların yapılması, yürürlüğü ve yayımlanmasına ilişkin usul ise ilgili kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi düzenlemelerinde yer alır.
Dosyada Anlaşmaya Nasıl Dayanılır?
- Anlaşmanın Resmî Gazete tarih ve sayısı ile tam metnini dosyaya ekleyin.
- Yürürlük tarihini gösteren tespit kararını ayrıca sunun.
- Uyuşmazlık konusu olayın tarihini yürürlük tarihiyle karşılaştırarak zaman bakımından uygulanabilirliği açıklayın.
- Anlaşmanın hangi maddesine dayandığınızı ve varsa çekince ile beyanları belirtin.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; anlaşma hükümlerinin somut olaya uygulanması teknik bir inceleme gerektirdiğinden dosyanız için ayrıca hukuki görüş alınması yerinde olacaktır.