2523 sayılı Karar, Çeşme Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi kapsamındaki bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 24/1/2020 tarihli ve 2054 sayılı Cumhurbaşkanı Kararını yürürlükten kaldırmaktadır. Bir acele kamulaştırma kararının kaldırılması, uygulamada sıkça karşılaşılmayan bir durumdur ve taşınmaz malikleri açısından yeni bir hukuki tablo doğurur. Asıl soru şudur: kaldırma kararı, o güne kadar yapılmış işlemleri de ortadan kaldırır mı?
Kaldırma Kararının Etkisi Nereden Başlar
Yürürlükten kaldırma, kural olarak ileriye etkili sonuç doğurur. Yani karar yayımlandıktan sonra o dayanağa göre yeni acele el koyma işlemi yapılamaz. Buna karşılık daha önce mahkeme kararıyla el koyma gerçekleşmiş, bedel bankaya bloke edilmiş veya tapuda tescil sağlanmışsa, bu işlemlerin akıbeti ayrı ayrı incelenmelidir. Her aşama için hukuki durum farklıdır ve tek bir cevap vermek mümkün değildir.
Aşamaya Göre Değişen Sonuçlar
- Henüz el koyma kararı alınmamışsa: süreç dayanaksız kalır, taşınmaz üzerindeki fiilî belirsizlik sona erer.
- El koyma kararı alınmış fakat fiilî kullanım başlamamışsa: devam eden dosyada kaldırma kararının bildirilmesi gerekir.
- Fiilen el konulmuş ve yapı yapılmışsa: kamulaştırmasız el atma tartışması ile bedele ilişkin talepler gündeme gelir.
- Tapuda idare adına tescil tamamlanmışsa: geri alma ve iade taleplerinin koşulları ayrıca değerlendirilir.
Malikin Atması Gereken Adımlar
- Tapu kaydının güncel örneğini alarak şerh, beyan ve tescil durumunu tespit edin.
- Devam eden bir el koyma dosyası varsa, kaldırma kararını dosyaya sunun ve durumun değerlendirilmesini talep edin.
- Bankaya yatırılmış bir bedel varsa, çekilip çekilmediğini ve hangi hukuki nitelendirmeyle çekildiğini belirleyin.
- Taşınmaz üzerindeki yapı, ağaç veya ürünlerde meydana gelen zararı tarihli fotoğraf ve raporlarla belgeleyin.
- İmar durumunu yeniden sorgulayın; kamulaştırma beklentisi nedeniyle askıya alınmış talepleri yenileyin.
Delil Toplarken Dikkat Edilecekler
Belirsizlik dönemine ilişkin zarar iddialarında en güçlü dayanak, tarih içeren belgelerdir. İdareyle yapılan yazışmalar, tebligat zarfları, keşif ve bilirkişi raporları, kira sözleşmeleri ve satış görüşmelerine ilişkin kayıtlar bir arada tutulmalıdır. Sonradan üretilen beyanların ispat gücü sınırlıdır.
Bu değerlendirme genel niteliktedir. Kamulaştırma dosyalarında her taşınmazın aşaması farklı olduğundan, tapu ve dosya bilgilerinizle birlikte ayrı bir hukuki inceleme yaptırmanız yerinde olacaktır.