4/7/1956 tarihli ve 6772 sayılı Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan işçilere 2020 yılında verilecek ilave tediyenin sürelerinin belirlenmesi hakkındaki 2752 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, ödemenin varlığını değil, ödeme zamanını düzenler. İlave tediye hakkının kaynağı kanundur; kararla belirlenen ise bu ödemenin hangi tarihlerde yapılacağıdır. Bu ayrım, bir işçi alacağı uyuşmazlığında hangi iddianın nereye dayandırılacağını belirlediği için önemlidir.
Kimler Kapsam İçinde Sayılır?
İlave tediye uyuşmazlıklarının büyük çoğunluğu miktardan değil, kapsam tartışmasından doğar. Çalışanın bağlı olduğu kurumun kanun kapsamındaki kuruluşlardan olup olmadığı, çalışanın işçi statüsünde bulunup bulunmadığı ve çalışma biçiminin niteliği belirleyicidir. Alt işveren işçileri, geçici görevlendirmeyle çalışanlar ve sonradan kadroya geçirilen personel bakımından değerlendirme dosyaya göre değişir. Bu nedenle ilk adım, işverenin hukuki statüsünün ve çalışanın kadro durumunun belgeyle ortaya konmasıdır.
Ödeme Yapılmadığında İzlenecek Sıra
- Bordroları ve banka hesap dökümlerini dönem dönem karşılaştırarak eksik kalemi tespit edin.
- Bordroda ödeme görünüyor ancak hesaba yatmamışsa bu farkı ayrıca kayda geçirin.
- İşverene yazılı başvuru yaparak talebinizi ve tarihi belgeleyin.
- Sonuç alınamazsa iş uyuşmazlıklarında öngörülen arabuluculuk aşamasını tamamlayın.
- Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava yolunu değerlendirin.
Zamanaşımı: Sessiz Kalmanın Bedeli
İşçilik alacaklarında zamanaşımı, çalışan aleyhine işleyen en önemli unsurdur. Her yıla ait ödeme kendi tarihinden itibaren değerlendirildiğinden, uzun süre talep edilmeyen eski dönem alacakları zamanaşımı defiyle karşılaşabilir. Çalışmaya devam eden işçilerde iş ilişkisinin sürmesi, sürenin işlemesini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle eksik ödeme fark edildiğinde beklemek yerine yazılı talep aşamasına geçilmesi gerekir.
Faiz ve Miktar Hesabında Dikkat Edilecekler
İlave tediye hesabında esas alınacak ücretin hangi kalemleri içerdiği tartışma konusu olabilir. Çıplak ücret, ikramiye ve sosyal yardımların hesaba dahil edilip edilmeyeceği dosyanın seyrini değiştirir. Ayrıca ödemenin gecikmesi halinde faiz talebi ayrıca ileri sürülmelidir; talep edilmeyen faiz kendiliğinden hükmedilmez.
Toplu Dosyalarda Ortak Hareket
Aynı kurumda çalışan çok sayıda işçi genellikle aynı sorunla karşılaşır. Ortak belge toplama, bordro örneklerinin bir arada değerlendirilmesi ve kurum yazışmalarının paylaşılması hem süreci hızlandırır hem de kapsam tartışmasında tutarlı bir tablo oluşturur. Bununla birlikte her çalışanın kıdemi ve ücreti farklı olduğundan hesaplamalar kişiye özel yapılmalıdır.
Bu metin ilave tediye uygulamasının genel çerçevesini anlatmaktadır; kurumunuzun statüsü, kadro durumunuz ve ödeme dönemleriniz sonucu değiştirebileceğinden, bordrolarınızla birlikte bir hukukçudan değerlendirme almanız isabetli olur.