Üsküdar Üniversitesi Yapay Zeka ve Akıllı Sistemler Uygulama ve Araştırma Merkezi (YAZAMER) Yönetmeliği, yapay zeka alanında araştırma ve uygulama yürüten bir merkezin kuruluş ve çalışma düzenini belirler. Yönetmelik idari çerçeveyi kurarken, üretilen sistemlerin hukuki sonuçları veri koruma, fikri mülkiyet ve sorumluluk hukuku alanlarında ortaya çıkar.
Eğitim Verisinin Hukuki Kaynağı
Bir modelin eğitiminde kullanılan veri setinin nereden geldiği, projenin en kritik hukuki sorusudur. Kişisel veri içeren setlerde 6698 sayılı KVKK uyarınca işlemenin hukuki sebebi belirlenmeli ve ilgili kişiye aydınlatma yapılmalıdır. Telif korumalı içerik barındıran setlerde ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki kullanım izinleri değerlendirilmelidir. Üçüncü bir kaynaktan alınan veri setinin lisans koşulları, ticari kullanım ve türev çalışma bakımından ayrıca okunmalıdır.
Model Çıktıları Üzerindeki Haklar
Araştırma çıktısı olan yazılım ve modellerde hak sahipliği tartışması üç noktada yoğunlaşır:
- Yazılımın eser olarak korunması ve hak sahipliğinin üniversite ile araştırmacı arasında paylaşımı
- Yöntemin patentlenebilirliği ve yayın öncesi başvuru zamanlaması
- Ortak projelerde fon sağlayıcının çıktılar üzerinde talep ettiği kullanım hakları
- Açık kaynak bileşen kullanıldığında lisansın bulaşıcı etkisinin yayılma alanı
Uygulamaya Geçen Sistemlerde Sorumluluk
Merkez tarafından geliştirilen bir sistemin gerçek bir kurumda kullanılmaya başlanması halinde, hatalı çıktıdan doğan zararın kime yükleneceği sözleşmeyle belirlenmelidir. Kullanıcı kuruma teslim edilen sistemde, kullanım sınırları, doğruluk beklentisi ve insan denetiminin zorunlu olduğu karar noktaları yazılı olarak tanımlanmalıdır. Özellikle sağlık, eğitim veya finans gibi alanlarda kişiyi doğrudan etkileyen otomatik kararlar üretiliyorsa, KVKK'nın otomatik sistemlerle işlenen verilere ilişkin hükümleri gözetilmelidir.
Platform ve İçerik Boyutu
Merkez, geliştirdiği sistemi çevrim içi bir arayüz üzerinden sunuyorsa, 5651 sayılı Kanun'daki yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcı ayrımı önem kazanır. Kullanıcı girdilerinin kaydedilmesi, saklanması ve talep halinde ilgili mercilerle paylaşılması konusundaki usul önceden belirlenmelidir. Kullanım şartları metninde sorumluluk sınırlaması yazılmış olması, kanundan doğan yükümlülükleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeve niteliğindedir; veri seti, lisans ve teslim sözleşmesi gibi belgelerin somut olarak incelenmesi için hukuki destek alınması uygun olur.