Bir üniversite bünyesinde araştırma merkezi kurulması, işleyişi ve merkez organlarının aldığı kararlar zaman zaman hukuki uyuşmazlığa dönüşür. Galatasaray Üniversitesi Liderlik Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetmeliği çerçevesinde ortaya çıkabilecek ihtilaflarda ilk çözülmesi gereken soru esas değil, doğru mercidir.
Yönetmeliğe Karşı Dava ile İşleme Karşı Dava Ayrımı
Burada iki ayrı hedef vardır. Birincisi, düzenleyici işlem olan yönetmeliğin kendisidir; ikincisi ise bu yönetmeliğe dayanılarak tesis edilen bireysel işlemdir. Örneğin merkez yönetim kurulu üyeliğinden çıkarılma ya da bir proje başvurusunun reddi bireysel işlemdir. Düzenleyici işlem ile uygulama işleminin birlikte dava edilebilmesi mümkündür; ancak bu tercih, görevli yargı yerini ve süreleri doğrudan etkiler.
Görevli ve Yetkili Yargı Yeri
Üniversite yönetmelikleri, ülke çapında uygulanan bir düzenleme niteliğinde olmadıkları ölçüde idare mahkemelerinin görev alanındadır. Buna karşılık düzenlemenin niteliği ve dayanağı, uyuşmazlığın Danıştay'ın ilk derece görevine girip girmediği sorusunu gündeme getirebilir. Yetki bakımından belirleyici olan ise kural olarak işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdir. Yanlış mahkemeye açılan dava esastan değil, görev veya yetki yönünden karara bağlanır; bu da dosyanın gönderilmesi sırasında ciddi zaman kaybına yol açar.
Merci Belirlemeden Önce Cevaplanması Gereken Sorular
- Dava konusu, herkese uygulanan bir kural mı yoksa tek kişiyi etkileyen bir karar mı?
- İşlemi kim tesis etti: rektörlük, senato, merkez yönetim kurulu?
- İşlemin dayanağı yönetmeliğin hangi maddesi ve bu madde üst norma aykırılık iddiası taşıyor mu?
- İşlemden önce zorunlu bir kurum içi başvuru yolu öngörülmüş mü?
Süre Boyutunun Yetkiyle İlişkisi
Düzenleyici işlemler yayımlandıkları tarihten itibaren dava edilebildiği gibi, uygulama işlemi üzerine de dava konusu yapılabilir. Bu ikinci imkân, yayım tarihini kaçıranlar için önemli bir kapıdır; ancak bu yolda dava dilekçesinin hem uygulama işlemini hem dayanak maddeyi birlikte hedeflemesi gerekir. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülen üst makama başvuru yolunun kullanılması hâlinde ise sürenin nasıl işleyeceği ayrıca hesaplanmalıdır.
Dilekçe Hazırlanırken
- İşlemin tam adı, tarihi ve varsa sayısı ilk paragrafta yer almalı.
- Hukuka aykırılık iddiası; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat başlıkları altında ayrıştırılmalı.
- Yürütmenin durdurulması talebi, telafisi güç zarar gerekçesiyle somutlaştırılmalı.
- Husumetin üniversite tüzel kişiliğine yöneltilmesi gözden kaçırılmamalı.
Bu değerlendirme genel bilgi vermek üzere kaleme alınmıştır. Merci ve süre hesabı dosyaya göre değiştiğinden, dava yoluna başvurmadan önce belgelerinizi bir avukata inceletmeniz uygun olacaktır.