Yükseköğretim kurumları bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, üniversitenin akademik faaliyetini sahadaki hizmetle birleştiren idari birimlerdir. Riskli bebek takibine odaklanan bir merkezin yönetmeliği ise hem 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kaynaklı teşkilat kurallarını hem de sağlık hizmeti sunumundan doğan sorumluluk ilişkilerini aynı anda ilgilendirir.
Merkezin Hukuki Dayanağı Nereden Geliyor?
Bu tür yönetmelikler, üniversite senatosunun teklifi ve yetkili organların onayıyla yürürlüğe girer; dayanağını yükseköğretim mevzuatının merkez kurulmasına ilişkin hükümlerinden alır. Dolayısıyla merkezin yaptığı işlemler kural olarak idari işlem niteliğindedir ve idare hukuku denetimine tabidir.
Yönetim Organları ve Karar Alma
Metinde genellikle müdür, yönetim kurulu ve danışma kurulu şeklinde üçlü bir yapı bulunur. Uygulamada tartışma çıkan noktalar şunlardır:
- Müdürün tek başına aldığı kararların yönetim kurulu yetkisine girip girmediği
- Görev süresi dolan üyelerin imzaladığı işlemlerin geçerliliği
- Merkezin, üniversite hastanesi ile arasındaki hizmet sınırının belirsiz bırakılması
Yetkisiz organ tarafından tesis edilen işlem, yetki unsuru bakımından sakat sayılabilir. Bu nedenle merkezle ilgili bir uyuşmazlıkta ilk bakılacak şey, kararın hangi organdan çıktığıdır.
Sağlık Hizmeti Boyutu: Rıza ve Kayıt
Riskli bebek takibi gibi sürekli izlem gerektiren faaliyetlerde veli/vasi bilgilendirmesi ve aydınlatılmış onam kayıtları belirleyicidir. Ayrıca bebeğe ait sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli kişisel veridir; merkezin bu verileri işlemesi, saklaması ve üçüncü kişilerle paylaşması ayrı bir hukuki dayanak ve teknik-idari tedbir gerektirir.
Uyuşmazlık Çıkarsa Hangi Yol İzlenir?
- İşlemin idari nitelikte mi yoksa tıbbi uygulama kaynaklı mı olduğu ayrıştırılır.
- İdari işlem söz konusuysa 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde, tebliğ tarihinden itibaren işleyen dava açma süresi takip edilir.
- Zarar iddiası varsa hizmet kusuru ile kişisel kusur ayrımı yapılır; muhatabın idare mi yoksa kişi mi olduğu buna göre belirlenir.
- Veri ihlali iddiasında Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na şikâyet yolu ayrıca değerlendirilir.
Dosya Hazırlığında Gözden Kaçanlar
Merkez kaynaklı dosyalarda en sık karşılaşılan eksiklik, tarih içeren belgelerin toplanmamasıdır. Randevu kayıtları, izlem formları, yazışma çıktıları ve tebligat zarfları tarih sırasıyla dizildiğinde hem sürelerin kaçırılıp kaçırılmadığı hem de idarenin hangi aşamada hangi bilgiye sahip olduğu görünür hâle gelir.
Buradaki açıklamalar yönetmelik tipi düzenlemelerin genel işleyişine ilişkindir. Her merkezin kendi yönetmelik metni farklıdır; somut bir başvuru veya dava öncesinde yürürlükteki metnin ve dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.