Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Psikoloji Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, psikoloji alanında araştırma, eğitim ve uygulama faaliyetleri yürütecek merkezin kuruluş ve işleyiş esaslarını belirler. Bu merkezlerin hukuki risk haritası, çoğunlukla merkezin organlarında değil; danışan görüşmelerinde üretilen bilginin nasıl korunduğunda toplanır.
Gizliliğin Üç Ayrı Hukuki Kaynağı
Psikolojik destek sürecinde elde edilen bilgi bakımından gizlilik yükümlülüğü tek bir metinden doğmaz:
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından ruh sağlığına ilişkin bilgi özel nitelikli kişisel veridir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, mesleği gereği öğrenilen sırların açıklanmasını suç olarak düzenler.
- Türk Medeni Kanunu'nun kişilik haklarına ilişkin hükümleri, ihlal hâlinde tazminat ve durdurma taleplerine dayanak oluşturur.
Bu üç katman ayrı mercilerde işlediğinden, tek bir ihlalin idari, cezai ve hukuki sonuçları eşzamanlı doğabilir.
Gizliliğin Sınırı: Bildirim Yükümlülüğü
Gizlilik mutlak değildir. Danışanın kendisine veya bir başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike ortaya çıktığında, özellikle çocuk ihmali ve istismarı şüphesinde, ilgili mevzuattaki bildirim yükümlülüğü devreye girer. Uygulamada asıl zorluk, bildirim eşiğinin nerede başladığının önceden yazılı bir politikayla belirlenmemiş olmasıdır. Bu belirsizlik, hem bildirmeme hem de gereksiz açıklama yönünde risk yaratır.
Araştırma Kapsamındaki Katılımcı Verisi
- Katılımcı bilgilendirme metni, araştırma amacını ve saklama süresini açıkça göstermelidir.
- Ölçek ve görüşme kayıtlarının kim tarafından, hangi ortamda saklanacağı belirlenmelidir.
- Ses ve görüntü kaydı alınacaksa, buna ilişkin rıza ayrıca ve açıkça alınmalıdır.
- Yayın aşamasında olgu sunumları kimliği belirlenemeyecek şekilde soyutlanmalıdır.
- Etik kurul onayının kapsamı dışına çıkan veri kullanımı yapılmamalıdır.
Yetki Sınırı ve Meslek Mevzuatı
Merkez yönetmeliği, uygulayıcıların meslek mevzuatındaki yetki sınırlarını genişletmez. Tanı ve tedavi yetkisi gerektiren işlemler ile psikolojik destek faaliyetinin ayrımı korunmalı; gözetim ve süpervizyon ilişkileri yazılı olarak tanımlanmalıdır. Aksi hâlde hem idari yaptırım hem de sorumluluk davası riski doğar.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgi niteliğindedir. Belirli bir danışan dosyası, araştırma protokolü veya gizlilik ihlali iddiası bakımından güncel mevzuat ve olayın somut koşulları incelenerek profesyonel görüş alınmalıdır.