Türk Gıda Kodeksi Bebek Formülleri ve Devam Formülleri Tebliği, sağlıklı bebeklerin beslenmesinde kullanılan formül ürünlerinin bileşimini, etiketini, bildirim yükümlülüğünü ve tanıtım kurallarını belirler. Bu alan, gıda mevzuatı içinde reklam serbestisinin en dar olduğu başlıklardan biridir. Tebliğ hükümleri 5996 sayılı Kanun ile birlikte uygulanır ve aykırılık hâlinde idari yaptırım gündeme gelir.
Bebek Formülü ile Devam Formülü Ayrımının Hukuki Sonucu
Bebek formülü, yaşamın ilk aylarında tek başına beslenmeyi karşılayabilen üründür; devam formülü ise ek gıdaya geçilen dönemde kullanılır. Bu ayrım kozmetik değildir: ürünün hangi gruba girdiği, tanıtımına izin verilip verilmeyeceğini ve etikette hangi ifadelerin zorunlu olduğunu doğrudan belirler. Uygulamada, devam formülü etiketinin bebek formülü ile karıştırılacak şekilde tasarlanması sık rastlanan bir aykırılıktır.
Tanıtım ve Pazarlamada Yasak Alan
- Ürünün anne sütünden üstün olduğu izlenimini doğuran her türlü ifade ve görsel
- Satış noktasında indirim, hediye veya numune dağıtımı yoluyla özendirme
- Sağlık çalışanları üzerinden yapılan yönlendirici tanıtım
- Sosyal medya ve etkileyici iş birlikleriyle dolaylı reklam
Dijital mecralar üzerinden yapılan tanıtım, geleneksel reklamla aynı hukuki değerlendirmeye tabidir; içeriğin üçüncü kişi hesabından yayımlanmış olması firmanın sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bildirim Yükümlülüğü ve Belge Düzeni
Bu ürünlerin piyasaya arzından önce yetkili idareye bildirim yapılması ve etiket örneğinin sunulması gerekir. Bildirim dosyasındaki eksiklik, ürünün piyasada bulunmasını hukuka aykırı hâle getirebileceğinden, dosya içeriği ile fiilen piyasaya sürülen ambalajın birebir aynı olması gerekir. Etikette sonradan yapılan değişikliklerin de kayda alınması, denetimde tutarlılık sağlar.
Yaptırım Kararı Sonrası Ne Yapılmalı?
- İdari yaptırım kararının tebliğ tarihini ve tebliğ şeklini kayda geçirin.
- Karara dayanak yapılan tespitin hangi partiye ve hangi etikete ilişkin olduğunu netleştirin.
- Karşı delil olarak analiz raporlarını ve bildirim yazışmalarını derleyin.
- Başvurulacak mercii ve süreyi, kararın üzerindeki bilgilendirme ile birlikte teyit edin.
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır. Formül ürünlerinde tanıtım ve etiket kuralları teknik eklerle iç içe olduğundan, ürün bazlı bir hukuki inceleme yapılmadan pazarlama kararı verilmemesi daha güvenli bir yaklaşımdır.