İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Sağlık Kuruluşları İçin Çevre Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, sağlık kuruluşlarının çevresel etkilerine yönelik araştırma, danışmanlık ve eğitim faaliyetlerinin çerçevesini çizer. Sağlık kuruluşları, tıbbi atık ve tehlikeli kimyasal yönetimi bakımından çevre mevzuatının en sıkı denetlenen alanlarından birindedir.
Tıbbi Atıkta Sorumluluk Nerede Başlar, Nerede Biter?
Tıbbi atık üreticisi olan sağlık kuruluşunun sorumluluğu, atığın kaynağında ayrılmasıyla başlar ve lisanslı taşıyıcıya usulüne uygun teslim edilmesine kadar devam eder. Teslim sonrası aşamada dahi, teslim belgelerinin eksikliği üreticiye yönelmiş bir sorumluluk doğurabilir. 2872 sayılı Çevre Kanunu çerçevesinde uygulanacak yaptırımlarda ilk bakılan belge, atık teslim ve taşıma kayıtlarıdır.
Denetimde En Sık Rastlanan Eksiklikler
- Atık ayrıştırmasının kaynakta değil, toplama noktasında yapılması.
- Geçici depolama alanının erişim kontrolü ve işaretlemesinin yetersizliği.
- Personel eğitim kayıtlarının güncellenmemesi.
- Atık miktarı beyanları ile teslim belgeleri arasındaki tutarsızlık.
- Sorumlu personel görevlendirmesinin yazılı olmaması.
Bu eksikliklerin her biri ayrı ayrı değerlendirilebildiğinden, tek bir denetimde birden fazla yaptırım gündeme gelebilir.
Atıksu ve Kimyasal Yönetimi
Laboratuvar ve görüntüleme birimlerinden kaynaklanan kimyasal atıklar ile atıksu deşarjı, tıbbi atıktan ayrı bir rejime tabidir. Deşarj izni kapsamındaki parametrelerin periyodik ölçümü ve ölçüm raporlarının saklanması gerekir. Ölçümlerin akredite laboratuvarlarca yapılmış olması, sonradan yapılacak itirazlarda raporun ispat gücünü belirler.
Tutanak ve Yaptırım Kararı Aşaması
Denetim tutanağı düzenlenirken, tespit edilen hususun hangi bölümde ve hangi saatte gözlemlendiğinin yazılması istenmelidir. Genel ifadelerle düzenlenmiş bir tutanak, sonradan hangi eksikliğe dayanıldığının belirlenmesini güçleştirir. İdari yaptırım kararı tebliğ edildiğinde ise kararın altında gösterilen başvuru merci ve süresi ilk olarak kontrol edilmeli; kurum içinde bu bilginin sorumlu birime aynı gün ulaştırılması sağlanmalıdır. Kurumsal yapılarda karar evrakının birimler arasında dolaşırken süre kaybına yol açması, sık rastlanan bir sorundur.
Kurum İçi Uyum Programı Adımları
- Atık akış şemasının birim bazında çıkarılması.
- Her birim için sorumlu personelin yazılı görevlendirilmesi.
- Yıllık eğitim takviminin oluşturulup katılım listelerinin saklanması.
- Teslim belgelerinin aylık olarak beyanlarla karşılaştırılması.
- İç denetim bulgularının düzeltici faaliyet kaydına bağlanması.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sağlık kuruluşlarının çevresel yükümlülükleri kuruluşun türüne ve faaliyet ölçeğine göre değiştiğinden, denetim veya yaptırım hâlinde dosyanızın ayrıca incelenmesi gerekir.