3372 sayılı Karar ile İstanbul İli, Beykoz İlçesindeki Çavuşbaşı ve Görele mahalleleri etabı doğal sit alanının koruma statüsü yeniden değerlendirilmiş ve sınır ile koordinatları gösterilen alanlar kesin korunacak hassas alan olarak tescil ve ilan edilmiştir. Bu statü, doğal varlıkların korunması rejiminin en sıkı kademesidir ve taşınmaz üzerindeki tasarruf imkânlarını belirgin biçimde daraltır.
Koruma Statüsünün Kademeleri Arasındaki Fark
Doğal sit alanları, taşıdıkları ekolojik değere göre farklı kademelerde korunur. Kesin korunacak hassas alan statüsü, yapılaşmanın kural olarak kabul edilmediği, yalnızca koruma amacına hizmet eden sınırlı müdahalelere izin verilen kademedir. Bir taşınmazın önceki statüsünden bu kademeye geçmesi, malik bakımından fiilî bir kullanım kısıtı yaratır.
Malikin İlk Yapması Gereken: Parselin Statü İçindeki Konumunu Netleştirmek
Karar ekindeki koordinatlar, sınırın parselleri bölerek geçtiği durumlar üretebilir. Bu nedenle:
- Parselin tamamının mı, yoksa bir kısmının mı statü içinde kaldığı koordinatlı krokiyle tespit ettirilmelidir.
- Statü dışında kalan kısımda hangi imar haklarının sürdüğü ilgili idareden yazılı olarak sorulmalıdır.
- Statü ilanından önce alınmış ruhsatların ve mevcut yapıların durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Kullanım Kısıtının Hukuki Karşılığı
Koruma amaçlı kısıtlamalar mülkiyet hakkına yapılan bir müdahaledir. Kısıtlamanın kapsamı, taşınmazın kullanımını fiilen tümüyle ortadan kaldıracak ölçüye ulaştığında, idareden karşılık talebi ve buna bağlı yargısal yollar gündeme gelebilir. Bu tür taleplerde belirleyici olan; kısıtın süresi, taşınmazın kısıt öncesi fiilî kullanımı ve idarenin taşınmaza yönelik somut bir plan kararı bulunup bulunmadığıdır.
Tescil Kararına Karşı Başvuru
- Tescil ve ilan işlemi idari işlem niteliğindedir ve idari yargıda iptal istemine konu edilebilir.
- Dava dilekçesinde, alanın hassas alan ölçütlerini karşılamadığı iddiası bilimsel ve teknik verilerle desteklenmelidir; soyut itirazlar sonuç doğurmaz.
- Sınır çiziminde maddi hata bulunduğu düşünülüyorsa, koordinat hatasının düzeltilmesi ayrıca talep edilebilir.
- Süre, ilan ve tebliğ tarihlerine göre hesaplanır; bu nedenle kararın yayım tarihi mutlaka kayda geçirilmelidir.
Alım Satım İşlemlerinde Dikkat
Statü ilanı sonrasında bölgedeki taşınmazların alım satımında, alıcının koruma statüsünden haberdar edilmemesi ciddi uyuşmazlıklara yol açar. Satış öncesinde koruma statüsünün tapu ve imar kayıtlarına yansıyıp yansımadığının kontrol edilmesi, hem satıcı hem alıcı için koruyucu bir adımdır.
Bu değerlendirmeler genel niteliktedir; parselin sınır içindeki konumu ve mevcut yapılaşma durumu sonucu değiştirebileceğinden, somut olayda ayrıntılı bir hukuki inceleme yapılması yerinde olacaktır.