Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından belirlenen bazı mesleklerde, çalışanın MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi olmadan istihdam edilmesi yasaktır. 2019/1 sayılı Tebliğ, bu zorunluluğun kapsamına yeni meslek dallarını ekleyerek işverene doğrudan yaptırım riski doğuran bir yükümlülük getirmiştir.
Zorunluluk Kime Yönelik?
Yükümlülüğün muhatabı çalışan değil işverendir. Belgesiz kişiyi çalıştıran işverene, çalıştırılan her kişi için ayrı idari para cezası uygulanabilir. Ceza kişi başına hesaplandığından, birden fazla belgesiz personelin bulunduğu şantiyelerde tutar hızla katlanır. Ayrıca alt işveren ilişkisinde asıl işverenin denetim yükümlülüğü de gündeme gelir.
Tebliğ Ekindeki Listeyi Doğru Okumak
Her tebliğ, ekindeki listede yer alan meslekleri Resmî Gazete'de yayımı tarihinden itibaren belirli bir geçiş süresinin sonunda zorunlu hâle getirir. Uygulamada iki karışıklık sıktır:
- Meslek adının benzemesi nedeniyle yanlış seviyedeki belgeye güvenilmesi; belge seviyesi listede belirtilenle aynı olmalıdır.
- Yürürlük tarihinden önce işe alınan personelin muaf sanılması; zorunluluk mevcut çalışanları da kapsar.
İş Kazası Hâlinde Belgesizliğin Ağırlaştırıcı Etkisi
Belgesiz çalıştırma, tek başına idari bir aykırılıktır. Ancak o personelin yaptığı işten kaynaklanan bir iş kazası meydana gelirse, bu aykırılık işverenin kusur değerlendirmesinde aleyhe bir unsur olarak öne çıkar. Bilirkişi raporlarında yetkinlik belgesinin bulunmaması, gözetim yükümlülüğünün ihlali yönünde yorumlanabilir ve tazminat ile ceza dosyalarını doğrudan etkiler.
İşveren İçin Kontrol Listesi
- Çalışan listenizi tebliğ ekindeki meslek adları ve seviyeleriyle satır satır eşleştirin.
- Belgelerin geçerlilik tarihini takip edin; süresi dolmuş belge, belgesizlikle aynı sonucu doğurur.
- Alt işverenlerden personel belge örneklerini sözleşme ekinde talep edin.
- Belge fotokopilerini özlük dosyasında saklarken kişisel verilerin korunmasına ilişkin 6698 sayılı Kanun kapsamındaki saklama ve aydınlatma yükümlülüğünü ihmal etmeyin.
Cezaya İtiraz Ederken
İdari para cezasına karşı başvuruda, cezanın hangi kişi için ve hangi tarihte tespit edildiği ayrıntısı önemlidir. Tutanakta personelin fiilen o meslekte çalıştığının somut olarak gösterilmemesi veya kişinin geçerli bir belgeye sahip olduğu hâlde ibraz fırsatı verilmemesi, itirazın esasını oluşturabilir. Süreler kısa olduğundan tebliğ tarihinden itibaren hemen harekete geçilmelidir.
Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek listeleri sonraki tebliğlerle genişletildiğinden, işletmenizi ilgilendiren güncel listeyi ve olası bir cezanın dayanağını hukuki destek alarak değerlendirmenizi öneririz.