Helal uygunluk değerlendirme kuruluşlarının akreditasyonu hakkında yönetmelik, helal belgelendirme yapacak kuruluşların hangi koşullarda akredite edileceğini ve denetleneceğini düzenler. Bu alanın kendine özgü tarafı, zincirin iki halkalı olmasıdır: akreditasyon kurumu belgelendirme kuruluşunu, belgelendirme kuruluşu ise üretici firmayı denetler. Bir halkadaki sorun, aşağıya doğru zincirleme etki doğurur.
Akreditasyon Başvurusunda Aranan Temel Unsurlar
- Tarafsızlık ve bağımsızlık yapısının kurumsal olarak belgelenmesi; danışmanlık ile belgelendirmenin ayrılması.
- Yeterli teknik personel ve denetçi kadrosunun nitelik olarak gösterilmesi.
- Kalite yönetim sistemi dokümantasyonu ve kayıt düzeni.
- Standartlara uygunluğun gösterileceği kapsamın net biçimde tanımlanması.
- Mali sorumluluk ve gizlilik taahhütleri.
Askıya Alma ve İptalin Sonuçları
Akreditasyonun askıya alınması veya kapsamının daraltılması, kuruluşun daha önce düzenlediği belgeleri kendiliğinden geçersiz kılmayabilir; ancak yeni belge düzenleme yetkisini durdurur. Bu durum, belgelendirdiği firmalar bakımından ticari zincir etkisi yaratır. Bu nedenle askıya alma kararına karşı yürütülecek süreçte, yürütmenin durdurulması talebi çoğu zaman esas taleple eş değerde önem taşır.
İtiraz ve Şikâyet Mekanizmasının Sırası
- Önce akreditasyon kurumunun kendi itiraz ve şikâyet prosedürü işletilir; bu iç mekanizma yönetmelikte öngörülmüştür.
- İç itirazın reddi üzerine idari başvuru ve idari yargı yolu gündeme gelir.
- Dava açma süresi, kararın yazılı bildirimiyle başlar.
- Ret kararının gerekçesi yazılı olarak alınmadan hazırlanan dilekçe, çoğu kez eksik kalır.
Üretici Firma Açısından Riskler
Belgelendirme kuruluşunun yetkisini kaybetmesi hâlinde üretici, elindeki belgenin geçerliliği ve etiket kullanımı bakımından belirsizliğe düşer. Ürün etiketinde helal ibaresinin dayanaksız kullanılması, tüketici mevzuatı ve haksız rekabet hükümleri bakımından ayrıca sorumluluk doğurabilir. Firmanın yapması gereken, belgenin durumunu yazılı olarak teyit ettirmek ve gerekiyorsa yetkisi devam eden başka bir kuruluşa geçiş sürecini gecikmeden başlatmaktır.
Denetim Sürecine Hazırlık
Gözetim denetimlerinde en sık karşılaşılan uygunsuzluk, sistemin kâğıt üzerinde kurulmuş ama sahada uygulanmamış olmasıdır. Denetçi kayıtları geriye dönük inceler; bu nedenle kayıtların denetim yaklaşınca değil, süreç boyunca tutulması gerekir. Tespit edilen uygunsuzluğa verilen düzeltici faaliyet cevabının süresinde ve kök nedeni gösterecek şekilde sunulması, askıya alma riskini azaltır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Akreditasyon kapsamınız, tebliğ edilen uygunsuzluk raporu ve süreler dosyanızın sonucunu belirleyeceğinden, karar elinize ulaştığında hukuki destekle birlikte hareket etmeniz uygun olacaktır.