Bölgesel stratejik çalışmalar alanında kurulan araştırma merkezleri; saha araştırması, rapor üretimi ve kamu kurumlarıyla işbirliği gibi faaliyetler yürütür. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi bünyesindeki merkeze ilişkin yönetmelik de merkezin amacı, faaliyet alanı, organları ve çalışma esaslarını düzenler. Bu tür merkezlerin ürettiği çıktı kamuya açık nitelikte olduğundan, yönetmeliğin çizdiği sınır aynı zamanda bir sorumluluk sınırıdır.
Faaliyet Alanı Neden Dar Yorumlanmalı?
Bir merkezin yürütebileceği işler, kuruluş yönetmeliğinde sayılan faaliyet alanıyla sınırlıdır. Bu alanın dışına taşan bir protokol ya da hizmet taahhüdü, hem idari denetimde eleştiri konusu olur hem de karşı tarafla ilişkide yetki tartışması doğurur. Yeni bir işbirliği gündeme geldiğinde ilk kontrol, faaliyetin yönetmelikteki hangi bende dayandığının tespit edilmesidir.
Rapor ve Yayınlarda Hukuki Risk
Saha çalışmasına dayalı raporlar, kurum ve kişilere ilişkin değerlendirmeler içerebilir. Burada gözetilmesi gereken başlıklar şunlardır:
- Kişi ya da kurumlara yönelik değerlendirmelerin somut verilere dayandırılması; isnat niteliği taşıyan ifadelerden kaçınılması.
- Anket ve görüşme verilerinde katılımcı kimliğinin korunması.
- Üçüncü kişilere ait veri, görsel ve metinlerin kullanımında kaynak ve izin düzeninin sağlanması.
- Raporun merkezin kurumsal görüşü mü yoksa yazarın kişisel değerlendirmesi mi olduğunun açıkça belirtilmesi.
Saha Verisi ve Kişisel Verilerin Korunması
Görüşme, anket ve gözlem yoluyla toplanan veriler kişisel veri niteliği taşıyabilir. 6698 sayılı Kanun çerçevesinde katılımcının aydınlatılması, verinin hangi amaçla işleneceğinin belirtilmesi ve saklama süresinin belirlenmesi gerekir. Ham verinin süresiz saklanması ve proje sonrası imha planının bulunmaması, uygulamada en sık rastlanan eksikliklerdendir.
Dış Paydaşlarla Yürütülen Projeler
Kamu kurumları ya da yerel yönetimlerle yapılan protokollerde; çıktının mülkiyeti, yayınlanma izni, gizlilik ve süre koşulları ayrı ayrı yazılmalıdır. Özellikle veri paylaşımı içeren protokollerde, verinin proje bitiminde ne olacağı belirlenmezse taraflar arasında sonradan çözümü zor bir tartışma doğar. Sözleşmenin merkez adına imzalanmasında yetkili organın kararı dosyada bulunmalıdır.
Proje Yönetiminde Kontrol Noktaları
- Faaliyetin yönetmelikteki dayanağını, protokol öncesinde yazılı olarak tespit edin.
- Katılımcı aydınlatma metni ve rıza kayıtlarını proje dosyasında tutun.
- Rapor taslağını yayımlamadan önce isnat ve kaynak yönünden gözden geçirin.
- Proje sonunda veri imha ya da anonimleştirme işlemini tutanağa bağlayın.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Yürüttüğünüz araştırma ya da yayın faaliyetinin hukuki boyutu için, yönetmelik metni ve proje sözleşmelerinizin birlikte değerlendirilmesi amacıyla hukuki destek almanız uygun olacaktır.