Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünün görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin yönetmelik, gıda denetimlerinde alınan numunelerin analizinde referans laboratuvarın hakemlik konumunu düzenler. Bir gıda işletmesi için bu düzenlemenin pratik önemi tektir: olumsuz çıkan bir analiz sonucu, idari para cezasından ürün toplatmaya, hatta ceza soruşturmasına kadar uzanan bir zincirin ilk halkasıdır. Zincirin ilk halkasına itiraz edilmezse sonrakileri kırmak çok zorlaşır.
Referans Laboratuvarın Sonucu Neden Farklı Ağırlıktadır
Rutin denetim laboratuvarı ile referans laboratuvar aynı düzeyde değildir. Referans laboratuvar, metot doğrulama, laboratuvarlar arası karşılaştırma ve uyuşmazlık hâlinde hakem analizi işlevi görür. Bu nedenle referans laboratuvardan çıkan sonuca karşı ileri sürülebilecek itirazlar da daralır ve genellikle numunenin alınışı ile taşınmasına yönelmek zorunda kalır.
Numune Alma Zinciri: İtirazın Gerçek Kırılma Noktası
Uygulamada başarılı itirazların çoğu analiz kimyasına değil, numunenin dosyaya nasıl geldiğine dayanır. Kontrol edilmesi gerekenler:
- Numune alma tutanağının işletme yetkilisince imzalanıp imzalanmadığı, imzadan kaçınma hâlinde bunun tutanağa yazılıp yazılmadığı
- Numunenin mühürlenmesi ve mühür numarasının tutanakta yer alması
- Soğuk zincir gerektiren üründe taşıma ve saklama sıcaklığının kaydı
- Şahit numunenin ayrılıp ayrılmadığı ve işletmede usulüne uygun saklanıp saklanmadığı
- Numune alan personelin görevlendirme yetkisi
Şahit Numune Elinizdeki Tek Karşı Delildir
Şahit numune, işletmeye bırakılan ve gerektiğinde ikinci analize esas olacak örnektir. Bu numune uygun koşullarda saklanmazsa, sonuca itiraz edildiğinde karşı analiz yapılamaz ve dosyada idarenin tek yanlı sonucu kalır. Denetim sonrası şahit numunenin nerede, hangi sıcaklıkta ve hangi tarihe kadar saklanacağını yazılı olarak kayda geçirmek, sonradan telafisi olmayan bir eksikliği önler.
Analiz Sonrası Yaptırım Zinciri
Olumsuz sonucun ardından idari para cezası ve ürüne yönelik tedbir kararları gündeme gelir. Bu kararlar idari işlem niteliğindedir; her birinin ayrı ayrı tebliğ tarihi ve ayrı itiraz süresi vardır. Sık yapılan hata, ceza tutanağına itiraz edilirken toplatma kararının süresinin sessizce dolmasıdır. Tebligatları tek bir takvimde toplamak zorunludur.
İtiraz Dilekçesinde Ne Söylenmeli
- Numune alma tutanağındaki usul eksikliklerini madde madde ve tarih vererek belirtin.
- Şahit numunenin varlığını bildirip karşı analiz talebinizi açıkça yazın.
- Aynı partiden yapılmış kendi iç analiz raporlarınızı ve akredite laboratuvar sonuçlarınızı ekleyin.
- Üretim, sevkiyat ve depolama kayıtlarıyla partinin izlenebilirliğini gösterin.
Bu yazı genel bir çerçeve sunar; gıda denetim dosyalarında sonuç, ürün grubuna ve uygulanan analiz metoduna göre değiştiğinden dosyanızın teknik ekleriyle birlikte incelenmesi yerinde olur.