Haczedilen taşınırların muhafazası lisanslı yediemin depolarında yapıldığında, depolama, nakliye ve muhafaza ücretleri Adalet Bakanlığınca belirlenen tarifeye göre tahakkuk eder. Borçlu açısından tehlike, malın kıymetini aşan bir muhafaza maliyetinin birikmesi; alacaklı açısından ise tahsil edilecek tutarın masrafla erimesidir.
Ücret Hangi Kalemlerden Oluşur?
- Malın depoya alınması sırasındaki nakliye ve yükleme–boşaltma bedeli
- Günlük ya da dönemsel muhafaza (depolama) bedeli
- Özel muhafaza gerektiren mallarda ilave hizmet kalemleri
Bu kalemler malın cinsine ve hacmine göre farklılaştığı için, tahakkukta en sık görülen hata yanlış kategori uygulanmasıdır. Örneğin ölçü birimi ya da araç sınıfı hatalı seçildiğinde tutar katlanarak büyür.
Fahiş Ücret İddiasında Delil
İtirazın temeli, ücretin "yüksek olduğu" yönündeki genel bir beyan değil; tarifedeki kalem ile fatura satırının uyuşmadığının gösterilmesidir. Bunun için haciz tutanağındaki mal tanımı, depoya giriş tutanağı ve muhafaza süresi birlikte okunmalıdır. Depoya giriş tarihi ile fiilî teslim tarihi arasındaki fark, çoğu uyuşmazlıkta belirleyici olur.
Şikâyet Yolu ve Süre
Muhafaza ücretine ilişkin tahakkukun tarifeye aykırılığı, icra dairesinin işlemine yönelik bir şikâyet konusudur ve icra hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Süre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren işler; bu nedenle dosyadan alınacak hesap dökümünün tarihi ve öğrenme anının kaydı önemlidir. Süresiz şikâyet hâlleri dışında, geç kalınan itiraz esasa girilmeden reddedilir.
Maliyeti Baştan Sınırlayan Önlemler
- Muhafaza yerine, koşulları varsa malın borçluya veya üçüncü kişiye yediemin olarak bırakılmasını talep edin.
- Satış talebini geciktirmeyin; muhafaza süresi uzadıkça ücret artar.
- Malın kıymet takdirini muhafaza maliyetiyle karşılaştırıp ekonomik olmayan hacizden kaçının.
- Depo giriş–çıkış tutanaklarının birer örneğini dosyaya koydurun.
Tarafların Karşılıklı Riski
Borçlu, ücretin sorumluluğunu tümüyle alacaklıya yıkabileceğini düşünür; alacaklı ise masrafın satış bedelinden karşılanacağını varsayar. Uygulamada satış bedeli masrafı karşılamadığında ihtilaf büyür. Bu nedenle haciz aşamasında muhafaza maliyeti öngörülmeli, gerekiyorsa muhafaza yerine ilişkin karara karşı erken adım atılmalıdır.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tahakkukun tarifeye uygunluğu ancak dosyadaki tutanaklar ve hesap dökümü incelenerek belirlenebileceğinden, icra takibinizi bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz uygun olacaktır.