Mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılan yapı yaklaşık birim maliyetleri, her yıl tebliğ ile yapı sınıfları itibarıyla ilan edilir. 2020 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ de bu nitelikteki düzenlemelerdendir. Uyuşmazlık çoğu zaman hesabın matematiğinden değil, hangi yılın tebliğinin ve hangi yapı sınıfının esas alınacağından doğar.
Hangi Yılın Tebliği Uygulanır?
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, hesaba esas alınacak tebliğin belirlenmesinde işin niteliği ve zamanı belirleyicidir. Uzun süren projelerde iş, birden fazla yıla yayılabilir; bu durumda taraflar farklı yılların rakamlarını savunur. Sözleşmeye "hangi tarihteki tebliğin esas alınacağı" yazılmamışsa, uyuşmazlık büyük ölçüde yorum tartışmasına dönüşür.
Yapı Sınıfı Tespitinin Ağırlığı
Aynı metrekare, farklı yapı sınıfında çok farklı bir bedel üretir. Bu nedenle dosyanın kaderini belirleyen asıl unsur sınıflandırmadır. Sınıf iddiasını desteklemek için:
- Onaylı mimari proje ve ruhsat eki belgeler dosyaya konulmalıdır.
- Yapının taşıyıcı sistemi, tesisat donanımı ve kullanılan malzeme kalitesi belgelendirilmelidir.
- Fiilî uygulamanın projeye uygunluğu, yapı denetim kayıtlarıyla desteklenmelidir.
- Yapı ruhsatındaki kullanım amacı ile fiilî kullanım arasındaki fark açıklanmalıdır.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Ederken
Bu tür dosyalarda hüküm, çoğunlukla bilirkişi raporuna dayanır. Rapora itiraz genel ifadelerle yapıldığında sonuç doğurmaz. Etkili itiraz, raporun hangi kalemi hangi dayanakla yanlış hesapladığını, alternatif hesabı da göstererek ortaya koyar. İtiraz süresi kaçırıldığında rapor kesinleşir ve hesabın esasına dönmek çok zorlaşır. Bu nedenle rapor tebliğ edilir edilmez teknik destek alınarak inceleme başlatılmalıdır.
Alacak Talebini Hazırlarken İzlenecek Sıra
- Sözleşme ve eklerini, bedele ilişkin hükümleri işaretleyerek çıkarın.
- Teslim edilen proje aşamalarını tarihleriyle listeleyin.
- Yapılan kısmi ödemeleri banka kayıtlarıyla eşleştirin.
- Hesabınızı yapı sınıfı ve metrekare dayanağını göstererek yazılı hale getirin.
- Karşı tarafa yazılı ihtar gönderip tebliğ belgesini saklayın.
Sürelerin Kaçırılması Riski
Hizmet bedeli alacaklarında zamanaşımı, alacağın niteliğine göre belirlenir ve bekleme süresi uzadıkça hem faiz hesabı hem de delil temini zorlaşır. Şifahi mutabakatlara güvenerek talebin ertelenmesi, uygulamada en sık rastlanan hak kaybı nedenidir. Yazışmaların e-posta veya noter kanalıyla belgelenmesi, sonraki aşamada kritik önem taşır.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır. Bedel hesabı ve yapı sınıfı tespiti teknik inceleme gerektirdiğinden, talep oluşturmadan önce dosyanızın hukuki ve teknik açıdan birlikte değerlendirilmesi tavsiye edilir.