Üsküdar Üniversitesi Adli Bilimler ve Adli Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği türü düzenlemeler, üniversite bünyesinde adli bilimler alanında inceleme ve eğitim yapan bir birimin çerçevesini çizer. Bu merkezlerin ürettiği raporlar ceza ve hukuk yargılamalarında sıklıkla dosyaya girdiği için, yönetmelik metninin ötesinde raporun usulüne uygun alınıp alınmadığı belirleyici olur.
Merkez Raporu ile Bilirkişi Raporu Aynı Şey Değildir
Bir üniversite merkezinden alınan inceleme raporu, tarafın kendi talebiyle alınmışsa uzman görüşü niteliğindedir; mahkemece veya soruşturma makamınca görevlendirme yapılmışsa bilirkişi incelemesi söz konusu olur. Aradaki fark, raporun dosyadaki ağırlığını doğrudan etkiler. Taraf, kendi aldırdığı raporu bilirkişi raporu gibi sunduğunda karşı taraf itirazı çoğunlukla bu ayrım üzerinden yürür.
Örnek ve Numunenin Yolculuğu
Adli bilimler incelemelerinde raporun içeriğinden önce örneğin nasıl alındığı ve elden ele nasıl geçtiği tartışılır. Kayıt altına alınması gereken asgari halkalar şunlardır:
- Örneğin alındığı yer, tarih, saat ve alan kişinin kimliği
- Ambalajlama, mühürleme ve mühür numarası
- Teslim-tesellüm belgeleri ve nakil sırasındaki muhafaza koşulları
- Laboratuvarda kabul kaydı ve inceleme sırası
Bu halkalardan birinin belgelenememesi, raporun teknik olarak doğru olduğu hâllerde bile sonucun tartışmaya açılmasına yol açar.
Rapora İtiraz Ederken Nereye Odaklanılmalı
Rapora itiraz, çoğunlukla sonucun beğenilmemesi üzerine kurulunca sonuç vermez. Etkili itiraz üç eksende kurulur: incelemeyi yapanın o konuda görevlendirilmeye uygunluğu, kullanılan yöntemin dosyadaki soruya cevap verip vermediği ve raporun gerekçesi ile sonucu arasındaki bağın denetlenebilir olması. Ceza yargılamasında savunmanın rapora karşı diyeceklerini sunma imkânı ile hukuk yargılamasında rapora itiraz için tanınan süre farklı işler; süresi içinde itiraz edilmemesi ciddi hak kaybı doğurur.
Merkezin İdari Yükümlülükleri
- İnceleme taleplerinin kayda alınması ve ücretlendirmenin usulüne uygun yapılması
- Raporu düzenleyen ile onaylayan arasındaki yetki sınırının açık olması
- Kişisel ve sağlık verilerinin 6698 sayılı Kanun çerçevesinde korunması
- Araştırma amaçlı kullanımda kimlik bilgilerinin ayrıştırılması
Bu yazı, adli bilimler raporlarının usul boyutuna dair genel bir bakış sunar; belirli bir dosyada raporun akıbeti, dosyanın aşamasına ve mevcut delil durumuna göre değerlendirilmesi gereken teknik bir konudur.