Ana yönetmelik, bir vakıf yükseköğretim kurumunun kuruluşunu, organlarını ve bu organların birbirleriyle ilişkisini düzenleyen temel metindir. İstanbul Arel Üniversitesi Ana Yönetmeliği de kurucu vakıf, mütevelli heyet ve akademik organlar arasındaki yetki dağılımını belirler. Çerçeveyi 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin düzenlemeler çizer. Bu rehberin odağı, alınan bir kararın hangi organa ait olduğunun tespiti ve yanlış merciye yapılan başvuru riskidir.
Yetki Haritasını Çıkarmak
Vakıf üniversitelerinde çoğu uyuşmazlık, kararın kim tarafından alındığının belirsizliğinden doğar. Kural olarak akademik nitelikli kararlar senato ve üniversite yönetim kurulunda, mali ve idari nitelikli kararlar ise mütevelli heyette toplanır. Personel ataması, ücret, kadro ve bütçe gibi konularda mütevelli heyetin belirleyici konumu vardır. Bir işleme itiraz edilirken önce kararı gerçekten kimin aldığının tespiti gerekir; aksi hâlde dilekçe yetkisiz bir organa yöneltilir ve süre boşa işler.
Yanlış Merciye Başvurunun Sonucu
Yanlış merciye yapılan başvuru, idari başvuru sürelerini kural olarak korumaz. Bu nedenle:
- Karar yazısında imza sahibinin ve karar organının adını tespit edin.
- Karar örneğini ve varsa dayanak yönetim kurulu kararının tarih-sayısını isteyin.
- Dilekçeyi kararı alan organa yöneltin, bilgi için diğer birimlere örnek gönderin.
- Evrak kayıt tarihini mutlaka belgeleyin.
Akademik Personelin Konumu
Vakıf üniversitesi öğretim elemanları ile kurum arasındaki ilişki iş sözleşmesine dayanır. Bu, iş güvencesine ilişkin uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği anlamına gelir; öğrencilere yönelik idari işlemler ise idari yargının konusudur. Aynı üniversiteye ilişkin iki uyuşmazlığın farklı yargı kollarında görülmesi bu ayrımdan kaynaklanır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki fesih uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk başvurusunun zorunlu olduğu ve buna bağlı sürelerin bulunduğu göz ardı edilmemelidir.
Öğrenci İşlemlerinde Denetim
Kayıt, disiplin, burs ve ücret uyuşmazlıklarında öğrencinin izleyeceği yol, işlemin niteliğine göre değişir. Kamu gücü kullanılarak tesis edilen eğitim-öğretim işlemleri idari yargıda, ücret ve sözleşmeden doğan talepler ise özel hukuk yargılamasında ele alınabilir. Bu ayrım baştan doğru kurulmazsa, görev yönünden ret kararı ile zaman kaybedilir.
Başvuru Öncesi Kontrol
- İşlemin türü: akademik mi, iş ilişkisine mi, ücret ilişkisine mi dayanıyor?
- Kararı alan organ: senato, üniversite yönetim kurulu, mütevelli heyet mi?
- Yargı kolu: idari yargı mı, adli yargı mı?
- Süre: tebliğ tarihi ve varsa zorunlu ön başvuru şartı.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Yargı kolu ve merci tespiti sonuç üzerinde doğrudan etkili olduğundan, başvuru yapmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesinde yarar vardır.