3509 sayılı Karar, Rami Kışlası çevresinde yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında, esnaf için inşa edilen çarşının tamamlanması amacıyla bazı özel mülkiyete konu taşınmazların TOKİ tarafından acele kamulaştırılmasını öngörmektedir. Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadan hem hızı hem de sırası bakımından ayrılır; bu nedenle malikin tepki verme süresi de kısadır.
Acele Kamulaştırma Olağandan Nasıl Ayrılır?
Olağan usulde idare önce kamulaştırma kararını alır, uzlaşma görüşmesi yapar ve bedeli mahkemede tespit ettirir. Acele usulde ise idare, bedel tespiti tamamlanmadan taşınmaza el koyabilir; malikin bedele ilişkin hakları ortadan kalkmaz, yalnızca zamanlaması değişir. Uygulamada mağduriyet çoğunlukla bu sıralama farkının bilinmemesinden doğar.
Aciliyet Gerekçesi Denetlenebilir mi?
Acele kamulaştırmanın hukuka uygunluğu, gerçekten olağan usulün beklenemeyeceği bir durumun bulunmasına bağlıdır. Bu değerlendirme yargısal denetime tabidir. Cumhurbaşkanı kararı niteliğindeki acele kamulaştırma kararlarına karşı iptal davası, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay nezdinde açılır ve dava süresi kararın yayımına bağlanır.
Taşınmaz Maliki Ne Yapmalı?
- Kararın ekindeki listede kendi ada-parsel bilgisinin yer alıp almadığını doğrulayın.
- Taşınmazın mevcut durumunu fotoğraf, kroki ve varsa kira sözleşmeleriyle belgeleyin.
- El koyma ve bedel tespiti duruşmalarına katılın; keşif ve bilirkişi aşamasını kaçırmayın.
- Bilirkişi raporundaki emsal seçimini ve değerleme yöntemini süresi içinde tartışın.
Kiracı Esnafın Konumu
Kamulaştırma bedeli kural olarak malike ödenir. Buna karşılık işyerini kullanan kiracının taşınma, iş kaybı ve tesis ettiği muhdesat yönünden talepleri ayrı bir hukuki zemine dayanır. Kiracının en büyük eksiği genellikle belge yetersizliğidir; kira sözleşmesi, ödeme kayıtları ve işletme kayıtları erken aşamada bir araya getirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Acele kamulaştırmada süreler kısa işlediğinden, kararın yayımını ve tebligatı takiben vakit kaybetmeden dosyaya özgü bir değerlendirme yaptırılması önerilir.