3510 sayılı Karar, Rize ili Çamlıhemşin ilçesi Merkez Mahallesindeki bazı taşınmazların toplu konut, turizm, ticaret ve cami alanı ihtiyacının karşılanması amacıyla belediye tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Birden fazla amacın aynı kararda toplanması, kamu yararı denetimini bu dosya türünde özellikle önemli hale getirir.
Çok Amaçlı Kamulaştırmada Kamu Yararı
Kamulaştırmanın geçerliliği, taşınmazın kamu yararı taşıyan somut bir ihtiyaç için alınmasına bağlıdır. Kararda birden çok amaç sayıldığında, her bir amaç için gerçekten ihtiyaç bulunup bulunmadığı ve kamulaştırılan alanın bu ihtiyaçla orantılı olup olmadığı tartışma konusu olabilir. Orantısız genişlikte alan alınması, hukuka aykırılık iddiasının temel dayanağıdır.
Belediyenin İzlemesi Gereken Sıra
- İhtiyacın plan ve programda karşılığının bulunması
- Kamulaştırılacak taşınmazların kayıt üzerinden tespiti
- Malike tebligat yapılması ve uzlaşma çağrısı
- Bedelin mahkemece tespiti ve tescil aşaması
Uzlaşma Görüşmesini Küçümsemeyin
Uzlaşma aşaması, malikin sürece etki edebildiği ilk ve en esnek aşamadır. Bu görüşmede taşınmazın niteliği, üzerindeki yapı ve ağaçlar ile emsal satış bilgileri ortaya konabilir. Görüşmeye katılmamak bir hak kaybı doğurmasa da, sonraki aşamada malikin elini zayıflatan bir boşluk yaratır.
Amaç Dışı Kullanım ve Geri Alma
Kamulaştırılan taşınmaz, kararda gösterilen amaç için makul süre içinde kullanılmazsa eski malikin taşınmazı geri alma talebinde bulunabilmesi mümkündür. Bu hak süreye tabidir ve kendiliğinden işlemez; taşınmazın fiilen ne için kullanıldığının takip edilmesi gerekir. Turizm ve ticaret amaçlı alanlarda bu takip özellikle anlamlıdır.
Malik İçin Kontrol Başlıkları
- Karar ekindeki parsel listesinde taşınmazınızın yer alıp almadığı
- Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
- Kamulaştırmanın parselin tamamını mı yoksa bir kısmını mı kapsadığı
- Arta kalan kısmın kullanılabilirliğini yitirip yitirmediği
Aktarılanlar genel niteliktedir; kamu yararı ve orantılılık tartışması dosyadaki plan belgeleri ile keşif sonuçlarına dayandığından, süre geçirmeden uzman görüşü alınması yararlı olur.