3730 sayılı Karar ile İzmit-Kandıra Devlet Yolu Projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadan usul bakımından ayrılan ve malik açısından hızlı hareket etmeyi zorunlu kılan bir yoldur. Aşağıda sürecin işleyişi ve malikin hangi aşamada ne yapabileceği anlatılmaktadır.
Acele Kamulaştırmayı Olağandan Ayıran Nokta
Olağan kamulaştırmada idare, bedel tespiti ve satın alma usulünü tamamladıktan sonra taşınmaza el koyar. Acele kamulaştırmada ise idare, mahkemece belirlenen bedelin depo edilmesi üzerine taşınmaza daha önce el koyabilir; kamulaştırmanın kalan işlemleri sonradan tamamlanır. Yani malik çoğu zaman süreci, arazisine giren iş makinesiyle değil, kendisine ulaşan mahkeme tebligatıyla öğrenir. Bu nedenle tebligatın ulaştığı adres bilgisinin güncelliği kritik önemdedir.
Tebligat Elinize Ulaştığında İlk 3 Adım
- Tebliğ zarfını ve üzerindeki tarihi saklayın; tüm süreler bu tarihten hesaplanır.
- Dosyanın hangi mahkemede ve hangi esas üzerinden yürüdüğünü tespit edip taşınmazın hangi kısmının kamulaştırıldığını krokiden okuyun.
- Duruşma gününü ve keşif tarihini takvime işleyin; keşfe katılmamak, sonraki itirazları fiilen zayıflatır.
Bedel Tespiti Aşamasında Ne Tartışılır?
Taşınmazın bedeli, mahkemenin görevlendireceği bilirkişi heyetinin raporu üzerinden belirlenir. Malikin lehine sonuç doğurabilecek başlıklar genellikle şunlardır:
- Taşınmazın niteliğinin (arsa mı arazi mi) doğru saptanması
- Emsal karşılaştırmasının gerçekten benzer konumdaki satışlardan seçilmesi
- Üzerindeki yapı, ağaç, tesis ve dikili değerlerin eksiksiz sayılması
- Kısmi kamulaştırma halinde kalan kısımda oluşan değer kaybının hesaba katılması
Rapora karşı itirazın süresi içinde ve gerekçeli biçimde sunulması, sonuca doğrudan etki eder. İtiraz, rapordaki teknik verilere karşı somut karşı veri sunularak yapıldığında anlam kazanır.
Kamu Yararı Kararının Denetimi
Acele kamulaştırma kararının kendisi bir idari işlemdir ve idari yargıda dava konusu edilebilir. Burada tartışılan şey bedel değil, acelelik koşullarının gerçekten bulunup bulunmadığı ve işlemin usulüne uygunluğudur. Bedel davası ile iptal davası farklı yargı kollarında yürüdüğünden, ikisi karıştırılmamalı ve süreleri ayrı ayrı takip edilmelidir.
Kısmi Kamulaştırmada Gözden Kaçan Kalem
Yol projelerinde taşınmazın tamamı değil bir şeridi kamulaştırılır. Kalan parçanın yola cephesi, geometrisi veya ulaşılabilirliği bozulmuşsa bu kayıp ayrıca değerlendirilmelidir. Kalan kısmın kullanılamaz hale geldiği durumlarda tamamının kamulaştırılmasının talep edilmesi de gündeme gelebilir.
Yukarıdaki bilgiler sürecin genel akışını göstermektedir; her dosyanın tapu durumu, taşınmazın niteliği ve tebligat tarihi farklı olduğundan, işlemleri bir avukatla birlikte yürütmeniz hak kaybını önler.