Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları, sağlık hizmeti sunumunun sıkı biçimde düzenlenen bir alt alanıdır. Yeditepe Üniversitesi Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği merkezin amacını, organlarını ve faaliyet alanını belirler; ancak uygulamanın hukuki sınırları yalnızca bu yönetmelikle değil, sağlık mevzuatının bütünüyle çizilir. Bu rehber, uygulama sınırı ve hasta onamı ekseninde ilerlemektedir.
Yetkili Uygulayıcı ve Sertifikasyon
Bu alandaki uygulamaların yalnızca ilgili mevzuatta öngörülen eğitim ve sertifikaya sahip hekim veya sağlık meslek mensuplarınca, yetkilendirilmiş ünitelerde yapılması esastır. Yetkisiz kişilerce yürütülen uygulamalar, 1219 sayılı Kanun kapsamında yetkisiz sağlık hizmeti sunumu tartışmasını ve Türk Ceza Kanunu bakımından ayrı bir sorumluluk değerlendirmesini gündeme getirebilir. Merkez bünyesinde çalışan her uygulayıcının yetki belgesinin güncelliği düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Aydınlatılmış Onamın Bu Alandaki Özelliği
- Uygulamanın tamamlayıcı nitelikte olduğu, standart tıbbi tedavinin yerine geçmediği açıkça belirtilmelidir.
- Beklenen fayda, olası yan etki ve alternatifler anlaşılır dille anlatılmalıdır.
- Kesin iyileşme vaadi içeren ifadelerden kaçınılmalı; onam metni beklenti yönetimi aracı olarak kurgulanmalıdır.
- Onam, işlem öncesinde ve hastanın soru sormasına imkân verecek bir zaman aralığında alınmalıdır.
- Uygulamanın her seansı ayrı biçimde kayda geçirilmelidir.
Tanıtım ve Reklam Sınırı
Sağlık hizmetlerinde tanıtım, bilgilendirme sınırını aşamaz. Talep yaratmaya yönelik, sonuç vaat eden veya hasta deneyimini pazarlama unsuru haline getiren paylaşımlar, ilgili sağlık mevzuatı bakımından yaptırıma konu olabilir. Web sitesi ve sosyal medya içeriklerinin, merkez adına konuşan her kanalda aynı ölçüde denetlenmesi gerekir; bireysel hesaplardan yapılan paylaşımlar da kurumu bağlayabilir.
Kayıt Düzeni Kurmak
- Hasta dosyasında endikasyonu, uygulanan yöntemi ve gerekçesini yazılı olarak gösterin.
- Onam formunun imzalı aslını dosyada saklayın; sonradan tamamlanan onam ispat gücü taşımaz.
- Kullanılan ürün ve cihazların izlenebilirlik bilgisini kaydedin.
- Yan etki ve komplikasyon bildirimlerini ayrı bir kayıt hattında toplayın.
Uyuşmazlık Doğduğunda
Hasta tarafından ileri sürülen zarar iddialarında değerlendirme, uygulamanın tıbbi standarda uygunluğu ve aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği üzerinden yürür. Bu iki başlıkta da tek dayanak dosyadaki yazılı kayıtlardır. Hasta verilerinin işlenmesi bakımından ayrıca 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun sağlık verilerine ilişkin düzenlemeleri gözetilmelidir.
Bu yazı yol gösterici genel bilgi sunar. Uygulama yetkisi, onam kapsamı ve tanıtım sınırları somut faaliyete göre değişebileceğinden, merkez süreçlerinin sağlık hukuku alanında çalışan bir hukukçu ile birlikte gözden geçirilmesi tavsiye edilir.