İstanbul Aydın Üniversitesi Blokzincir Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, vakıf üniversitesi bünyesinde kurulan bir teknoloji araştırma biriminin amacını, faaliyet alanlarını ve yönetim yapısını düzenler. Blokzincir gibi hızlı gelişen bir alanda kurulan merkezlerde, yönetmelik metni ile fiilî faaliyetler arasındaki uyum sürekli gözden geçirilmesi gereken bir konudur.
Faaliyet Alanının Sınırı Neden Önemli?
Yönetmelikte sayılan faaliyet alanları, merkezin yapabileceği işlerin dış çerçevesini çizer. Bir merkezin, yönetmelikte öngörülmeyen bir alanda protokol imzalaması veya ticari nitelikte hizmet üretmesi, idari denetimde yetki aşımı tartışması doğurur. Özellikle kripto varlık, akıllı sözleşme ve dağıtık defter uygulamalarında faaliyetin akademik araştırma sınırında kalması ile finansal hizmet niteliği kazanması arasındaki çizgi dikkatle korunmalıdır.
Veri, Kişisel Veri ve Blokzincirin Özgün Sorunu
- Zincire yazılan kaydın niteliği gereği silinememesi, 6698 sayılı Kanun'daki silme ve yok etme yükümlülüğüyle gerilim yaratır.
- Pseudonim adres bilgileri, kişiyle ilişkilendirilebildiği ölçüde kişisel veri sayılabilir.
- Araştırma projelerinde anonimleştirme ve zincir dışı saklama tercihleri, en baştan tasarıma dâhil edilmelidir.
Fikri Ürün ve Proje Çıktılarının Aidiyeti
Merkez bünyesinde geliştirilen yazılım, protokol veya patentlenebilir buluşun kime ait olacağı, yönetmelikten çok üniversitenin fikri mülkiyet düzenlemeleri ve proje sözleşmeleriyle belirlenir. Yönetmeliğin bu konuda sessiz kalması, uyuşmazlık hâlinde sözleşme metnini belirleyici hâle getirir; bu nedenle işbirliği protokollerinde hak paylaşımının açıkça yazılması önerilir.
İşlemlere Karşı Başvuru Yolu
- Merkez organlarının kararları, üniversite iç hiyerarşisinde önce ilgili makama iletilir.
- Nihai nitelikteki işlem, idari yargıda iptal davasına konu edilebilir; sürenin işlemin tebliği ya da öğrenilmesiyle başladığı unutulmamalıdır.
- Vakıf üniversitelerinde iş ilişkisinden doğan bazı uyuşmazlıklar iş yargısına ait olabileceğinden, görevli yargı kolu baştan doğru belirlenmelidir.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeve sunar. Merkez faaliyetinden doğan somut bir sözleşme ya da veri uyuşmazlığında, ilgili protokol metni ve güncel mevzuat üzerinden ayrı bir inceleme yapılması yerinde olur.