Kamu diplomasisi alanında çalışan araştırma merkezleri, akademik faaliyetin yanı sıra yabancı kurumlarla iş birliği yürüten, kamuoyuna yönelik rapor ve analiz yayımlayan birimlerdir. Bu iki özellik, merkezin faaliyetlerini iki ayrı hukuki başlıkla temas ettirir: uluslararası iş birliği protokolleri ve yayın sorumluluğu. Bu rehber her ikisini de uygulama açısından ele alır.
Yabancı Kurumla İş Birliğinde Onay Silsilesi
Bir üniversite biriminin yabancı kurumla protokol imzalaması, tek başına merkez yönetiminin kararıyla tamamlanmaz. Üniversite yönetim organlarının kararı ve alanına göre ilgili merciin bilgisi/izni gerekebilir. Protokol imzalandıktan sonra fark edilen bir yetki eksikliği, işlemin geçerliliğini tartışmalı hâle getirir; bu nedenle onay silsilesi imzadan önce tamamlanmalıdır.
Protokolde Boş Bırakılmaması Gereken Maddeler
- Faaliyetin kapsamı ve süresi; kendiliğinden uzama kaydı bulunup bulunmadığı
- Ortak üretilen içerik ve verilerin fikri haklarının paylaşımı
- Mali yükümlülüklerin hangi tarafça karşılanacağı
- Uyuşmazlık hâlinde uygulanacak hukuk ve çözüm yöntemi
- Fesih hâlinde devam eden çalışmaların akıbeti
Rapor ve Analiz Yayımlarken
Merkez adına yayımlanan metinler, kişi ve kurumlara ilişkin değerlendirmeler içerdiğinde hukuki sorumluluk doğurabilir. Akademik eleştiri ile kişilik haklarına saldırı arasındaki çizgi, iddianın somut olguya dayanıp dayanmadığında belirginleşir. Kaynak gösterilmiş, ölçülü ve konuyla bağlantılı değerlendirmeler ifade özgürlüğü kapsamında kalırken; dayanaksız isnatlar hem hukuki hem cezai sorumluluk gündeme getirir.
Yayın Öncesi Kontrol Sırası
- Metindeki her olgusal iddianın erişilebilir bir kaynağa bağlandığını doğrulayın.
- Kişi adı geçen bölümlerde ifadenin değer yargısı mı olgu iddiası mı olduğunu ayırt edin.
- Alıntılarda 5846 sayılı Kanun kapsamındaki alıntı sınırlarını ve kaynak gösterme yükümlülüğünü gözetin.
- Çevrimiçi yayımlanan içerikler için erişim engeli ve içerikten çıkarma taleplerinde 5651 sayılı Kanun'daki usulü bilin.
Talep Geldiğinde Ne Yapılmalı
İçeriğe ilişkin bir kaldırma veya düzeltme talebi geldiğinde, metnin yayından çıkarılıp çıkarılmayacağına karar vermeden önce metnin arşiv kopyası, yayın tarihi ve kaynakçası kayıt altına alınmalıdır. Talebin haklılığı değerlendirilirken bu kayıtlar savunmanın temelini oluşturur.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Uluslararası protokoller ve yayın sorumluluğu somut metne göre farklı sonuç doğurduğundan, imza veya yayın öncesinde hukuki görüş alınması yerinde olacaktır.