Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, işe giriş ve periyodik muayenelerde hangi tetkiklerin yapılacağını ve bu sürecin nasıl yürütüleceğini düzenler. Yönetmeliğin dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur; sağlık gözetimi, işverenin bu kanundan doğan temel yükümlülüklerinden biridir.
Sağlık Gözetimi Kimin Sorumluluğunda?
Sağlık gözetiminin planlanması ve maliyetinin karşılanması işverene aittir; muayene ve tetkik giderleri çalışana yansıtılamaz. Tetkiklerin içeriği ise çalışanın maruz kaldığı risk etmenine göre belirlenir. Gürültülü ortam, tozlu iş, kimyasal maruziyeti veya gece çalışması gibi durumlar farklı tetkik setlerini gerektirir. Risk değerlendirmesi ile sağlık gözetimi arasındaki bu bağ, denetimlerde ilk incelenen noktadır.
Sağlık Raporu ve İşe Uygunluk
- İşe giriş muayenesi yapılmadan çalıştırma, iş kazası hâlinde işverenin kusur değerlendirmesini doğrudan etkiler.
- Periyodik muayene aralıklarının risk düzeyine göre belirlenmesi gerekir.
- "Çalışabilir" veya "kısıtlı çalışabilir" değerlendirmesine rağmen uygun olmayan işte görevlendirme sorumluluk doğurur.
- Rapordaki kısıtlamaya uygun görev değişikliği yapılmaması, çalışan yönünden haklı fesih tartışmasını gündeme getirebilir.
Sağlık Verilerinin Gizliliği
Muayene ve tetkik sonuçları özel nitelikli kişisel veridir. İşveren, çalışanın tanısını değil yalnızca işe uygunluk sonucunu öğrenebilir. Bu verilerin işlenmesinde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun özel nitelikli veriler bakımından öngördüğü koşullara uyulması, dosyaların yetkisiz erişime kapalı tutulması ve saklama süresinin belirlenmesi gerekir. Uygulamada en sık görülen hata, sağlık raporlarının insan kaynakları dosyasında ayrım yapılmadan tutulmasıdır.
Uyuşmazlığa Dönüştüğünde
Sağlık gözetiminin hiç veya gereği gibi yapılmadığı iddiası, iş kazası ve meslek hastalığı dosyalarında kusur oranını etkiler. Meslek hastalığı iddiasında maruziyet süresinin, işyeri ortam ölçümlerinin ve muayene kayıtlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle işyeri hekimi kayıtları ile ortam ölçüm raporlarının aynı dönemi kapsayacak biçimde temini önemlidir.
İşyeri İçin Kontrol Listesi
- Risk değerlendirmesi ile tetkik listesinin uyumunu dönemsel olarak gözden geçirin.
- Muayene tarihlerini takvimleyerek periyot aşımını önleyin.
- Sağlık dosyalarını ayrı ve erişimi sınırlı biçimde arşivleyin.
- Görev değişikliği kararlarını rapordaki kısıtlamaya atıfla gerekçelendirin.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; işyerinizin tehlike sınıfı ve maruziyet profiline göre yükümlülükler değiştiğinden, uygulamanın somut koşullarla birlikte değerlendirilmesi önerilir.