Çatışma çözümü alanında faaliyet gösteren üniversite merkezleri, akademik araştırmanın yanında eğitim ve uygulama çalışmaları da yürütür. İstanbul Bilgi Üniversitesi Çatışma Çözümü Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği bu faaliyetlerin kurumsal çerçevesini çizer. Alanın kendine özgü hukuki hassasiyeti, uyuşmazlık taraflarıyla temas halinde ortaya çıkan gizlilik ve tarafsızlık yükümlülükleridir.
Akademik Faaliyet ile Uygulamalı Faaliyet Ayrımı
Merkezin araştırma, seminer ve yayın faaliyetleri akademik çerçevede yürür. Buna karşılık gerçek bir uyuşmazlıkta yürütülen uygulamalı çalışmalar, arabuluculuk mevzuatının kendi kurallarına tabidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, arabulucunun siciline kayıtlı olmasını ve gizlilik ilkesine uymasını öngörür. Eğitim amaçlı bir simülasyon ile hukuken sonuç doğuran bir arabuluculuk süreci birbirine karıştırılmamalıdır.
Gizliliğin Kapsamı
- Süreçte öğrenilen bilgilerin sonraki yargılamada delil olarak kullanılamaması ilkesi.
- Katılımcı beyanlarının akademik yayında anonimleştirilmesi zorunluluğu.
- Kayıt alınacaksa tarafların ayrı ayrı ve önceden bilgilendirilmesi.
- Merkez personelinin de gizlilik taahhüdüne bağlanması.
Tarafsızlık ve Çıkar Çatışması Kontrolü
Merkezin bir tarafla önceden akademik ya da ticari bir ilişkisi varsa, bu durumun süreç başlamadan açıklanması gerekir. Çıkar çatışmasının sonradan ortaya çıkması, hem sürecin geçerliliğini hem de merkezin kurumsal itibarını tartışmaya açar. Basit bir ön kontrol formu, bu riskin büyük bölümünü ortadan kaldırır.
Eğitim Programlarında Beklenti Yönetimi
Katılımcıların en sık yaşadığı yanlış anlama, alınan eğitimin doğrudan arabulucu unvanı kazandırdığını düşünmektir. Sicile kayıt için kanunun aradığı şartlar ayrıdır. Program tanıtım metinlerinde eğitimin niteliğinin ve sonucunun açıkça belirtilmesi, hem katılımcıyı korur hem de merkezi olası taleplerden uzak tutar.
Merkez Yönetimi İçin Uygulama Adımları
- Her program için katılım sözleşmesi ve gizlilik taahhüdünü standart hale getirin.
- Araştırma amaçlı veri kullanımında 6698 sayılı Kanun kapsamında aydınlatma metni hazırlayın.
- Vaka çalışmalarında kimlik belirtici unsurları yayından önce ayıklayın.
- Dış kurumlarla yapılan protokollerde sorumluluk ve gizlilik maddelerini ayrı düzenleyin.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Uyuşmazlık çözümü süreçlerinde tarafların durumu ve uygulanacak usul farklılık gösterdiğinden, somut bir süreç öncesinde hukuki değerlendirme alınması uygun olur.