Üniversite bünyesindeki uygulama ve araştırma merkezleri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun merkez kurulmasına ilişkin hükümlerine dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerle faaliyet gösterir. Çevre, enerji ve sürdürülebilirlik alanında kurulan bir merkezin yönetmeliği, akademik bir metin olmanın ötesinde; merkezin hangi işi yapabileceğini, kimin imza atacağını ve dış kurumlarla yapılacak protokollerin sınırını belirleyen idari hukuk metnidir.
Yönetmeliğin Dayanağı ve Amaç Maddesinin İşlevi
Amaç ve kapsam maddeleri yalnızca giriş cümlesi değildir. Merkezin bir faaliyeti amaç maddesinin dışına taştığında, o işlem yetki unsuru bakımından sakat hale gelebilir. Çevre ve enerji alanında ölçüm, danışmanlık veya rapor üretimi yapılacaksa, bu faaliyet türünün yönetmelikte açıkça sayılıp sayılmadığı önceden kontrol edilmelidir.
Organlar Arasında Yetki Dağılımı
Bu tür yönetmelikler tipik olarak müdür, yönetim kurulu ve danışma kurulu yapısını kurar. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, yönetim kurulu kararı gerektiren bir işlemin tek başına müdür oluruyla yapılmasıdır.
- Müdür: günlük işleyiş, temsil ve yönetim kurulu kararlarının uygulanması
- Yönetim kurulu: proje kabulü, çalışma programı ve mali nitelikli kararlar
- Danışma kurulu: bağlayıcı olmayan görüş ve alan değerlendirmesi
Görev süresi dolmuş bir organ üyesinin katıldığı toplantıda alınan karar, sonradan iptal davasına konu edilebilir. Bu nedenle görevlendirme yazılarının tarihleri dosyada tutulmalıdır.
Dış Protokoller ve Sürdürülebilirlik Projelerinde Dikkat Edilecekler
Çevre ve enerji projeleri çoğu zaman kamu kurumları, belediyeler veya özel şirketlerle birlikte yürütülür. Burada üç başlık öne çıkar:
- Protokolü imzalayacak kişinin üniversite mevzuatına göre temsil yetkisinin bulunup bulunmadığı
- Üretilen ölçüm, veri ve raporlar üzerindeki fikri hakların protokolde açıkça düzenlenmesi
- Saha çalışmalarında kişisel veri toplanıyorsa 6698 sayılı Kanun kapsamında aydınlatma ve hukuki sebep belirlemesi
Yönetmelik Değişikliği ve İtiraz Yolu
Yönetmelik hükümlerine dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlere karşı idari yargı yolu açıktır. Düzenleyici işlemin kendisi ile birlikte uygulama işlemine de dava açılabilmesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun genel sistematiğinin bir parçasıdır. Süre yönünden hak kaybı yaşanmaması için, tebliğ veya öğrenme tarihinin belgeyle sabitlenmesi önemlidir.
Kısa Kontrol Listesi
- Faaliyet, amaç maddesindeki alanla örtüşüyor mu?
- Karar hangi organın yetkisinde, tutanak imzalanmış mı?
- Protokolde mali sorumluluk ve fesih koşulu var mı?
- Veri toplanıyorsa hukuki dayanak belirlenmiş mi?
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Merkezin somut bir işlemine ilişkin değerlendirme, yönetmeliğin yürürlükteki tam metni ve üniversitenin iç düzenlemeleri birlikte okunarak yapılmalı; gerektiğinde idare hukuku alanında çalışan bir hukukçudan görüş alınmalıdır.