İslam Konferansı Teşkilatı üyesi devletler arasındaki tercihli ticaret sistemi çerçevesinde eşyanın tercihli menşeinin tespitine ilişkin yönetmelik, gümrük vergisinde indirimden yararlanmanın koşullarını belirler. İhracatçı ve ithalatçı için asıl risk beyan anında değil, çoğu zaman yıllar sonra gelen sonradan kontrol talebinde ortaya çıkar.
Tercihli Menşein Kazanılması: Üç Temel Ölçüt
Bir eşyanın tercihli menşe kazanıp kazanmadığı genellikle şu ölçütlerden biriyle değerlendirilir: eşyanın tamamen o ülkede elde edilmiş olması, ülkede yeterli işçilik ve işlemden geçmiş olması ya da kümülasyon kurallarından yararlanılması. Bu ölçütlerin hangisine dayanıldığı, menşe beyanının arkasındaki hesap tablosunu da belirler. Karışık girdi kullanan üretimlerde katma değer hesabının nasıl kurulduğu, sonradan kontrolde ilk sorulan husustur.
Menşe İspat Belgesinde Sık Rastlanan Hatalar
- Belgedeki eşya tanımı ile faturadaki tanımın ve GTİP bilgisinin farklılaşması
- Belgenin geçerlilik süresi içinde ilgili gümrük idaresine ibraz edilmemesi
- Menşe kriterine ilişkin alanın boş bırakılması veya yanlış kod yazılması
- Sonradan düzenleme talebinin gerekçesinin belgede gösterilmemesi
Sonradan Kontrol Süreci ve Belge Saklama
İthalatçı ülke gümrüğü, tercihli menşe beyanının doğruluğundan şüphe duyduğunda ihracatçı ülkeye doğrulama talebi gönderir. Bu aşamada ihracatçının, üretime giren girdilerin menşe durumunu gösteren tedarikçi beyanlarını, üretim reçetesini, maliyet hesabını ve ithalat belgelerini ibraz etmesi beklenir. Belgelerin saklanmadığı ya da hesabın yeniden kurulamadığı hâllerde tercihli işlem geriye dönük olarak geçersiz sayılır ve vergi farkı ithalatçıdan talep edilir.
Sözleşmesel ve Operasyonel Korunma
- Tedarikçilerden, girdinin menşeini gösteren yazılı beyanı her parti için alın.
- Menşe hesabını üretim reçetesiyle eşleştirip belge saklama süresi boyunca arşivleyin.
- Satış sözleşmesine, menşe beyanının geçersiz sayılması hâlinde rücu kaydı koyun.
- Doğrulama talebi geldiğinde verilen cevap süresini kaçırmayın; süresinde cevap verilmemesi tek başına ret sebebi olabilir.
Vergi farkı tahakkuk ettirilmesi hâlinde, gümrük idaresinin işlemine karşı 4458 sayılı Gümrük Kanunu çerçevesinde öngörülen itiraz yolunun tüketilmesi, sonrasında idari yargı yoluna gidilmesi bakımından önem taşır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; ürün grubunuz, kullanılan girdiler ve doğrulama yazışmalarının içeriği sonucu değiştirebileceğinden, sonradan kontrol talebi aldığınızda ivedilikle uzman değerlendirmesi almanızda yarar vardır.