3968 sayılı Karar ile Antalya ili Muratpaşa ilçesi sınırlarındaki Yamansaz Bataklığı doğal sit alanının koruma statüsü yeniden değerlendirilmiş ve bir kısım alan kesin korunacak hassas alan olarak tescil ve ilan edilmiştir. Kent merkezine yakın bir sulak alanda böyle bir statü değişikliği, taşınmaz maliklerinin yapılaşma beklentisini doğrudan etkiler.
Statü değişikliği pratikte neyi değiştirir?
Kesin korunacak hassas alan, koruma kademeleri içinde en yüksek koruma düzeyini ifade eder. Bu statüde kural, alanın doğal yapısının bozulmamasıdır; yapılaşma ve kullanım imkânları belirgin biçimde daralır. Daha alt bir sit derecesinde sınırlı da olsa mümkün olan bazı kullanımlar, statü yükseldiğinde tümüyle kapanabilir. Bu nedenle malikler için asıl soru alanın korunup korunmayacağı değil, kendi parselinin sınır içinde kalıp kalmadığıdır.
Önce sınır kontrolü yapılmalıdır
Kararlar ekli haritalarla birlikte hüküm doğurur. Parselin tamamı sınır içinde kalabileceği gibi, yalnızca bir bölümü de kalabilir. Kısmen kalan parsellerde uygulama sorunları yoğunlaşır. Bu sebeple ilk adım, koordinatlı haritayı temin edip parsel sınırlarıyla çakıştırmak, gerekirse harita mühendisinden teknik rapor almaktır. Sınır tespiti yapılmadan verilen her karar erkendir.
Malikin karşılaşabileceği tablolar
- İmar planında yapılaşmaya açık görünen parselin fiilen kullanılamaz hale gelmesi.
- Ruhsat başvurusunun koruma mevzuatı gerekçesiyle reddi.
- Devam eden inşaatın durdurulması.
- Tapu kaydına koruma statüsüne ilişkin belirtme konulması.
Hak arama seçenekleri
Statü kararına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. Bu davada tartışma genellikle bilimsel gerekçeye, alanın ekolojik niteliğine ve sınır belirlemesinin isabetine yönelir. İptal talebi sonuç vermese dahi, mülkiyet hakkının özüne dokunan bir kısıtın karşılıksız bırakılamayacağı yönündeki tartışma ayrıca gündeme gelebilir. Kısıtlamanın kapsamı ile mülkiyet hakkına müdahalenin ölçülülüğü, bu dosyalarda birlikte değerlendirilir.
Yapılması gerekenlerin sırası
- Kararın ekindeki haritayı ve koordinatları resmî kaynaktan edinin.
- Parselin statü içindeki konumunu teknik olarak tespit ettirin.
- Varsa ruhsat, plan ve önceki izin belgelerini bir arada toplayın.
- Dava açma süresinin ilan tarihi esas alınarak işleyebileceğini dikkate alın; beklemeyin.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Koruma statüsü uyuşmazlıkları harita, plan ve bilimsel rapor üçgeninde çözüldüğünden, parselinize ilişkin somut değerlendirmeyi teknik ve hukuki destek alarak yapmanız yerinde olacaktır.