3977 sayılı Karar ile bazı ovalar büyük ova koruma alanı olarak belirlenmiştir. Bu tür bir belirleme, sınırlar içinde kalan tarım arazilerinin kullanım biçimini doğrudan etkiler. Parseli koruma alanına giren malik için asıl mesele, arazisinin hangi statüye tabi hale geldiğini ve tarım dışı kullanım talebinin hangi koşullarda değerlendirileceğini zamanında öğrenmektir.
Büyük ova statüsü arazi üzerinde neyi değiştirir
Büyük ova koruma alanı, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu çerçevesinde, tarımsal üretim potansiyeli yüksek arazilerin bütünlüğünü korumak amacıyla tanımlanan bir statüdür. İlan edildikten sonra alan içindeki taşınmazlarda tarım dışı kullanım kural olarak sınırlanır; istisnai izinler ancak mevzuatta sayılan gerekçelere dayandırılabilir ve toprak koruma kurulunun değerlendirmesinden geçer. Statü, mülkiyeti sona erdirmez; mülkiyetin kullanım yetkisini daraltır.
Parselin karar kapsamına girip girmediğini tespit etmek
- Karar ekindeki sınır ve koordinat bilgilerini tapudaki ada-parsel kaydı ve kadastro paftasıyla karşılaştırın.
- Parselin tamamının mı yoksa bir bölümünün mü alan içinde kaldığını belirleyin; kısmi kalış, ifraz ve yatırım planlaması bakımından farklı sonuç doğurur.
- Arazinin mevcut vasfını ve daha önce alınmış bir tarım dışı kullanım izni bulunup bulunmadığını belgeleyin.
Tarım dışı kullanım talebinde izlenecek yol
Talep, taşınmazın bulunduğu ildeki tarım ve orman il müdürlüğüne yapılır ve toprak koruma projesi ile desteklenir. Başvuruda kullanım amacının somut olarak açıklanması, alternatif alan bulunmadığının ortaya konulması ve arazinin toprak sınıfına ilişkin verilerin sunulması dosyanın kaderini belirler. Eksik dosyayla yapılan başvurular çoğu kez esasa girilmeden reddedilir ve yeniden başvuru zaman kaybına yol açar.
Ret kararına karşı idari başvuru ve dava
Talebin reddi ya da alan sınırlarının yanlış belirlendiği iddiası, idari işlem niteliğindedir. İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca genel dava açma süresi altmış gündür; bu süre içinde işlemi kaldırması veya değiştirmesi için idareye başvurulması mümkündür ve başvuru dava süresini durdurur. Düzenleyici nitelikteki Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ise ilk derecede Danıştay'da görülür. Sürelerin başlangıcı tebliğ ya da ilan tarihine bağlı olduğundan, evrakın hangi tarihte tebliğ edildiği dosyanın en kritik verisidir.
Uygulamada en sık görülen hatalar
- Kararın ilanını takip etmeyip süreyi tebligat beklerken kaçırmak.
- Toprak koruma projesi hazırlatmadan kullanım izni istemek.
- Alan sınırına ilişkin teknik itirazı, ölçüm ve harita verisiyle desteklemeden ileri sürmek.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Arazinin konumu, vasfı ve karar ekindeki sınırlar her dosyada farklı sonuç doğurabileceğinden, işlem tesis edilmeden önce dosyanızın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi yerinde olur.