3991 sayılı Karar, 154 kV Gözebaşı trafo merkezi irtibat hatları projesi kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Enerji iletim hattı kamulaştırmalarında çoğu zaman taşınmazın tamamı değil, hattın geçtiği koridor üzerinde irtifak hakkı kurulur. Bu ayrım, malikin eline geçecek bedeli ve arazisini kullanmaya devam edip edemeyeceğini doğrudan belirler.
Mülkiyetin kamulaştırılması ile irtifak kamulaştırması arasındaki fark
Mülkiyetin kamulaştırılmasında taşınmaz idare adına tescil edilir ve malikin arazi üzerindeki bağı sona erer. İrtifak kamulaştırmasında ise tapu kaydına irtifak şerhi işlenir; mülkiyet malikte kalır, ancak koridor içinde yapılaşma ve bazı tarımsal faaliyetler sınırlanır. Direk yerlerinin bulunduğu kısımlarda ise çoğu kez mülkiyet kamulaştırması gündeme gelir. Dolayısıyla aynı parselde iki farklı kamulaştırma türü bir arada bulunabilir.
Bedel hesabında dikkate alınması gereken kalemler
- İrtifak koridorunun metrekare olarak alanı ve parselin toplam alanına oranı.
- Direk yeri için mülkiyet kamulaştırması yapılan kısmın bedeli.
- Hattın geçişi nedeniyle arta kalan kısımda oluşan değer düşüklüğü.
- Arazi üzerindeki ağaç, ürün ve tesislerin ayrıca değerlendirilmesi.
- Parselin ikiye bölünmesi halinde tarımsal işletme bütünlüğünün bozulmasından doğan zarar.
Kıymet takdirine itiraz ederken nelere dayanılır
Bilirkişi raporuna itiraz, soyut biçimde bedelin düşük olduğunu söylemekle sonuç vermez. Raporda kullanılan kapitalizasyon oranının, verim değerlerinin ve emsal satışların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı somut belgeyle tartışılmalıdır. Tarım arazilerinde net gelir yöntemine göre yapılan hesabın hangi ürün desenine dayandığı, arsa niteliğindeki taşınmazlarda ise emsal olarak alınan satışların konum ve tarih itibarıyla karşılaştırılabilir olup olmadığı en çok tartışılan noktalardır.
Dosyaya sunulması yararlı olan belgeler
- Son yıllara ait ürün ve gelir kayıtları ile ziraat odası belgeleri.
- Aynı bölgedeki güncel satışlara ilişkin tapu harç ve satış bilgileri.
- Parselin hat öncesi ve sonrası kullanım durumunu gösteren görsel tespit.
- Varsa ruhsat, imar durumu ve yapılaşma hakkına ilişkin belgeler.
Bu rehber genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır. İrtifak bedeli ve değer kaybı hesabı her parselin konumuna, vasfına ve hat güzergâhına göre değiştiğinden, itiraz dilekçesi hazırlanmadan önce teknik veriler ve dosya birlikte incelenmelidir.