397 sayılı Karar, 154 kV Sandıklı TM–Kocatepe RES TM enerji iletim hattı projesi kapsamındaki taşınmazların TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Yenilenebilir enerji santrallerini şebekeye bağlayan hatlarda kamulaştırma çoğunlukla hızlı ilerler. Bu hız, malik açısından tek bir soruyu kritik hâle getirir: acelelik gerçekten var mı?
Acelelik Bir Gerekçe Gerektirir
Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırma usulünün istisnasıdır. İdarenin projeyi bir an önce bitirme isteği tek başına aceleliği açıklamaz; kararın dayandığı zorunluluğun somut olarak ortaya konulması beklenir. Bu nedenle iptal davasında ileri sürülecek iddialar soyut ifadelerden değil, dosyadaki teknik verilerden türetilmelidir. Projenin takvimi, alternatif güzergâh çalışmalarının yapılıp yapılmadığı ve olağan usulün neden yetersiz kaldığı bu bakımdan tartışılacak başlıklardır.
Yürütmenin Durdurulması Talebinin Yeri
İptal davası açılmış olması, tek başına idarenin taşınmaza el koymasını engellemez. Fiilî durumun geri dönülemez hâle gelmesini önlemek isteyen malik, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını da talep etmelidir. Bu talebin kabul edilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde giderilmesi güç zararlar doğacağı yönündeki iki unsurun birlikte ve somut olarak gösterilmesi gerekir. Direkler dikildikten ve enerji verildikten sonra eski hâle getirme talebinin pratikte karşılığı kalmayabilir; bu nedenle zamanlama belirleyicidir.
Dilekçede Sık Yapılan Zayıflıklar
- Yalnızca bedelin düşüklüğünden şikâyet edip iptal sebebi göstermemek
- Alternatif güzergâhı somutlaştırmadan hattın başka yerden geçmesini istemek
- Taşınmazın mevcut fiilî kullanımını hiçbir belgeyle ortaya koymamak
- Yürütmenin durdurulması talebini dilekçeye hiç yazmamak
İptal Davası ile Bedel Dosyasının Birlikte Yürümesi
Kamulaştırma kararının iptali istemi idari yargıda incelenirken, bedel tespiti ve tescil dosyası adli yargıda ayrı bir seyir izler. Bu iki sürecin birbirinden bağımsız işlemesi, malikin bir dosyayı takip ederken diğerinde süre kaçırmasına yol açabilmektedir. Bedel dosyasında yapılan kabul beyanlarının iptal davasındaki iddialarla çelişmemesine de dikkat edilmelidir; çelişkili beyanlar her iki dosyada da aleyhe yorumlanabilir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeveyi anlatır ve hiçbir dosyanın sonucunu öngörmez. Acele kamulaştırmada süreler kısa işlediğinden, karardan haberdar olur olmaz belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız önem taşır.