Bilim ve teknoloji uygulama ve araştırma merkezleri, üniversitelerin merkezi laboratuvar altyapısını tek çatı altında toplayan birimlerdir. Bitlis Eren Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği merkezin amacını, faaliyetlerini ve organlarını düzenler. Bu merkezler yalnızca akademik çalışmalara değil, dışarıdan gelen taleplere de analiz hizmeti verdiği için, çıktılarının hukuki değeri önem kazanır.
Analiz Raporunun Hukuki Niteliği
Merkez tarafından düzenlenen analiz raporu, talep eden kişi için bir hizmet çıktısıdır. Bu rapor bir yargılamada delil olarak sunulabilir; ancak mahkemece atanmış bilirkişi raporundan farklıdır. Raporun hangi yöntemle, hangi cihazla ve hangi numune üzerinden düzenlendiği açıkça yazılmadığında, delil değeri tartışmalı hale gelir. Bu nedenle raporda numunenin geliş tarihi, teslim eden, saklama koşulu ve uygulanan standardın belirtilmesi gerekir.
Numune Zinciri ve İspat
- Numunenin kim tarafından, ne zaman teslim edildiği tutanakla kayıt altına alınmalıdır.
- Numunenin temsil ettiği bütünün nasıl belirlendiği açıklanmalıdır.
- Şahit numune saklanması, sonraki itirazlarda karşılaştırma imkânı verir.
- Cihaz kalibrasyon kayıtları raporun güvenilirliğini destekler.
Hizmet Talep Edenle Kurulan İlişki
Dışarıdan gelen analiz talepleri, ücret tarifesi ve hizmet şartlarını içeren bir başvuru formuyla kabul edilir. Bu formda, raporun kullanım amacının sınırı, sonuçların yalnızca gönderilen numuneye ilişkin olduğu ve gizlilik esasları düzenlenmelidir. Ticari sır niteliğindeki bilgilerin korunması, hem merkez hem de talep sahibi bakımından ayrı bir yükümlülük doğurur.
Merkez Yönetimi Bakımından Riskler
- Cihaz kullanım yetkisinin eğitimli personelle sınırlandırılmaması
- Rapor imza yetkisinin belirsiz bırakılması
- İş güvenliği yükümlülüklerinin laboratuvar ortamına uyarlanmaması
- Kimyasal atık yönetiminde çevre mevzuatına uyum eksikliği
Bu başlıklar, sonradan doğacak idari yaptırım ve tazminat taleplerinin çoğunun kaynağıdır. Özellikle iş sağlığı ve güvenliği ile atık yönetimi konularında yükümlülük kurumda olduğundan, iç prosedürlerin yazılı hale getirilmesi ve eğitim kayıtlarının tutulması gerekir.
Fikrî Hak ve Yayın Boyutu
Merkez altyapısı kullanılarak elde edilen sonuçların yayımlanmasında, üçüncü kişiye ait numune veya veri söz konusuysa önceden izin alınması gerekir. Sanayi iş birliğiyle yürütülen çalışmalarda buluş ortaya çıkarsa, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki hak sahipliği ve bildirim kuralları uygulanır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Analiz raporunun bir uyuşmazlıkta kullanılacak olması halinde, raporun içeriği ve numune zinciri hakkında önceden hukuki değerlendirme alınması, sonradan yaşanacak delil tartışmalarını azaltır.