Harçlar Kanunu Genel Tebliğleri, kanuna ekli tarifelerde yer alan harçların uygulanmasına ilişkin açıklamaları içerir. 95 Seri No'lu Tebliğ de bu kapsamdadır. Uygulamada harç konusu en çok yargı harçlarında sorun yaratır; çünkü harcın eksik yatırılması yalnızca mali bir eksiklik değil, davanın yürümesini engelleyen usulî bir sorun hâline gelebilir.
Başvurma Harcı ile Nispi Harcın Farkı
Yargı harçları içinde maktu nitelikte olanlar ile dava değerine göre hesaplanan nispi harçlar farklı sonuçlar doğurur. Konusu para ile ölçülebilen davalarda nispi harcın belirli bir bölümü peşin alınır; kalanı ise yargılamanın ilerleyen aşamalarında tamamlanır. Dava değerinin eksik gösterilmesi, ilerleyen aşamada ciddi bir tamamlama yükü olarak geri döner.
Harç Eksikliği Fark Edildiğinde
Mahkeme, harcın tamamlanması için ilgiliye süre verir ve bu süreye uyulmaması davanın işlemden kaldırılmasına kadar giden sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle harç tamamlama muhtırasının tebliği, dosyadaki en kritik tebligatlardan biridir. Muhtıranın tarihi ve içeriği, avukatın takvimine ilk gün işlenmelidir.
Islah ve Talep Artırımında Harç
- Talep sonucunun artırılması hâlinde artan kısım üzerinden harç doğar.
- Belirsiz alacak davalarında miktarın netleşmesiyle ek harç yükümlülüğü gündeme gelir.
- Karşı dava açılması bağımsız bir harç doğurur.
- İstinaf ve temyiz başvurularının kendi harçları vardır; eksikliği başvurunun reddine yol açabilir.
Adli Yardım Seçeneği
Harçları karşılayacak durumda olmayan taraflar bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen adli yardım kurumu devreye girer. Adli yardım talebi, harç yükünü geçici olarak erteleyebilir. Talebin kabul edilebilmesi için mali durumu ortaya koyan belgelerin ve talebin haklılığına dair açıklamanın dosyaya eksiksiz sunulması gerekir.
Harç İadesi Mümkün mü?
- Davadan feragat, kabul veya sulh gibi hâllerde harcın bir kısmının iadesi gündeme gelebilir.
- Fazla veya yersiz tahsil edilen harçlar için iade talebi yazılı olarak yapılır.
- İade taleplerinde makbuz asılları ve dosya bilgisi birlikte sunulmalıdır.
- Talep reddedilirse, konu vergi yargısı önüne taşınabilir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Harç hesabı dava türüne ve talebin niteliğine göre değiştiğinden, dava açmadan önce hesaplamayı dosyanızı bilen bir vekil ile teyit etmeniz önerilir.