Üniversite bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, akademik faaliyetin yanında hasta ile doğrudan temas eden hizmet üretimini de kapsadığında, tek başına akademik mevzuatla değil; sağlık hizmeti sunumuna, kişisel verilere ve idari sorumluluğa ilişkin kurallarla birlikte okunmak zorundadır. Karabük Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği de bu kesişim noktasında durur.
Yönetmeliğin Kurumsal İşlevi
Bu tür bir yönetmelik, merkezin amacını, faaliyet alanlarını, organlarını (müdür, yönetim kurulu, danışma kurulu gibi) ve bunların görev sınırlarını belirler. Hukuki açıdan asıl önemi, merkezin hangi işlemleri hangi organ eliyle yapabileceğini göstermesidir: yetkisiz organ tarafından tesis edilen bir işlem, içeriği ne kadar makul olursa olsun yetki unsuru bakımından sakattır.
Akademik Faaliyet ile Hizmet Sunumunun Ayrımı
Fizyoterapi ve rehabilitasyon merkezlerinde üç faaliyet türü iç içe geçer:
- Eğitim-öğretim bileşeni: öğrenci uygulaması, staj ve gözetim ilişkisi.
- Bilimsel araştırma bileşeni: insan üzerinde yapılan çalışmalarda etik kurul onayı ve aydınlatılmış onam gerekliliği.
- Hizmet sunumu bileşeni: danışan/hastaya yönelik uygulamalar ve buna bağlı sorumluluk rejimi.
Uyuşmazlık çıktığında ilk sorulan soru, somut işlemin hangi bileşene ait olduğudur; çünkü uygulanacak usul ve sorumluluk bu ayrımla değişir.
Sağlık Verisi ve KVKK Boyutu
Merkezde tutulan değerlendirme formları, tedavi kayıtları ve görüntüler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli kişisel veri kapsamına girer. Bu veriler bakımından işleme şartları daha dardır, açık rıza veya kanunda öngörülen özel bir hukuki sebep aranır; ayrıca aydınlatma yükümlülüğü, erişim yetkilerinin sınırlanması ve saklama süresinin tanımlanması gerekir. Araştırma amacıyla veri kullanılacaksa anonimleştirme veya ayrı bir onam zemini kurulmalıdır.
Uyuşmazlıkta Görevli Yargı Kolu
Devlet üniversitesine bağlı bir merkezin işlemleri kural olarak idari işlem niteliğindedir; bu nedenle iptal ve tam yargı davaları idari yargıda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde görülür. Personelin özlük işlemleri, merkeze kabul edilmeme, ücretlendirme veya hizmetin kusurlu yürütülmesinden doğan zarar iddiaları bu kapsamdadır. Buna karşılık uygulamayı yapan kişinin kişisel kusuru gündeme geldiğinde ceza yargısı ve rücu ilişkisi ayrıca değerlendirilir. Dava açmadan önce işlemin tebliğ tarihinin ve idari başvuru yolunun kullanılıp kullanılmadığının netleştirilmesi, süre kaybını önler.
Merkez Yönetimi İçin Kontrol Başlıkları
- Yönetim kurulu kararlarının gündem-karar-imza zinciri eksiksiz tutulsun.
- Öğrenci uygulamalarında gözetim sorumlusu kayıt altına alınsın.
- Onam, aydınlatma ve veri saklama metinleri güncel tutulsun.
- Araştırma projelerinde etik kurul onayı faaliyet öncesinde alınsın.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup somut bir başvuru, şikâyet veya dava öncesinde dosyanın kendi belgeleri üzerinden hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.