Üniversite bünyesindeki psikolojik danışma ve rehberlik merkezleri, öğrenci ve personele yönelik danışmanlık hizmeti sunar. Bu hizmetin hukuki çerçevesinde belirleyici olan konu, merkezin idari yapısından çok, danışan ile danışman arasındaki ilişkinin gizliliği ve bu gizliliğin sınırlarıdır.
Gizliliğin Hukuki Dayanağı
Danışma sürecinde paylaşılan bilgiler, kişinin ruh sağlığına ilişkin olduğundan 6698 sayılı Kanun anlamında özel nitelikli kişisel veridir. Bu verilerin işlenmesi ancak açık rıza veya kanunda öngörülen özel bir sebeple mümkündür; ayrıca erişimin görev gereği bilmesi gerekenlerle sınırlanması, kayıtların ayrı ve korumalı tutulması gerekir. Türk Ceza Kanunu ise kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesini, ele geçirilmesini veya yayılmasını ayrıca suç olarak düzenler; buna ek olarak mesleği gereği öğrenilen sırların ifşası da bağımsız bir suç tipi olarak korunur.
Gizliliğin İstisnaları
Gizlilik mutlak değildir. Uygulamada üç durum ayrı değerlendirilir:
- Kişinin kendisine veya başkasına yönelik yakın ve ciddi tehlike: hayatı koruma yükümlülüğü öne çıkar.
- Suç bildirimine ilişkin yükümlülükler: kanunun bildirim yüklediği hallerde gizlilik gerekçesiyle bildirimden kaçınılamaz.
- Yargı mercilerinin usulüne uygun talebi: bu halde de talebin kapsamı aşılmadan, yalnızca istenen bilgiyle sınırlı paylaşım yapılmalıdır.
Bu istisnaların dışında yapılan paylaşım, iyi niyetle yapılmış olsa dahi hukuka aykırılık oluşturur.
Reşit Olmayan ve Üçüncü Kişi Talepleri
Danışan hakkında aile üyeleri, birim amirleri veya idari makamlar bilgi talep edebilir. Kural olarak yetişkin bir danışan hakkında, onun rızası olmaksızın üçüncü kişilere bilgi verilemez; danışanın öğrenci olması bu kuralı değiştirmez. Reşit olmayan danışanlarda ise velayet hakkı ile çocuğun yüksek yararı ve mahremiyeti arasında denge kurulması gerekir; bu dengeyi kurarken bilginin tamamı yerine sürecin genel durumuna ilişkin sınırlı bir bilgilendirme çoğu zaman yeterlidir.
Kayıt Düzeni ve İdari Sorumluluk
Merkezin kayıt tutma biçimi, hem hizmet kalitesinin hem de sorumluluğun ispatıdır. Kayıtların kim tarafından, ne zaman ve hangi gerekçeyle görüntülendiğinin izlenebilir olması, bir sızıntı iddiasında sorumluluğun belirlenmesini mümkün kılar. Devlet üniversitesi bünyesindeki bir merkezde hizmet kusuru iddiası idari yargıda tam yargı davasına konu olabilirken, kişisel kusur içeren ifşa fiilleri ayrıca ceza yargısında değerlendirilir; ilgili ayrıca Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yoluna da başvurabilir.
Merkez İşleyişi İçin Kontrol Listesi
- Aydınlatma metni ve rıza formu, gizliliğin istisnalarını da açıkça anlatsın.
- Kayıtlar fiziksel ve dijital olarak ayrı erişim yetkisiyle korunsun.
- Yargı ve idari makam taleplerinde talebin dayanağı yazılı olarak dosyalansın.
- Süpervizyon ve olgu tartışmalarında kimlik bilgileri anonimleştirilsin.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; gizlilik ihlali iddiası veya bilgi paylaşımı talebi gibi somut durumlarda olayın özelliklerine göre ayrıca hukuki görüş alınması yerinde olur.