Yaya yolları ve kaldırımların tasarım kurallarını belirleyen yönetmelik, teknik bir metin gibi görünse de sonuçları doğrudan idarenin sorumluluğu alanına düşer. Eğim, genişlik, engelsiz geçiş, hissedilebilir yüzey, rampa ve kot farkı gibi kurallara aykırı bir uygulama; hem erişilebilirlik hakkının ihlali hem de yaya kazalarında tazminat sorumluluğu bakımından dayanak oluşturur.
Kimin Yükümlülüğü, Kimin Kusuru?
Kaldırımın yapımı ve bakımı kural olarak ilgili belediyenin görevidir. Ancak somut olayda sorumluluk paylaşılabilir: altyapı kazısı yapan kurum, ruhsatlı inşaat sahibi, işgal eden işletme ya da bakımı üstlenen yüklenici de devreye girebilir. Bu nedenle bir zarar doğduğunda ilk yapılması gereken, o noktadaki fiili tasarrufun kimde olduğunu belirlemektir. Yanlış idareye yöneltilen başvuru, süre kaybına ve husumet itirazına yol açar.
Hizmet Kusuru Nasıl Ortaya Konur?
İdarenin sorumluluğu genellikle hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi üzerinden kurulur. Yönetmelikte açıkça yazılı bir teknik ölçüye aykırılık varsa, bu aykırılık kusurun somut göstergesi olur. Ölçüm, olayın hemen ardından yapıldığında değerlidir; kaldırım sonradan onarıldığında delil ortadan kalkar.
Olay Yerinde Toplanacak Deliller
- Kot farkını ve eğimi gösteren, ölçü aleti ile birlikte çekilmiş tarihli fotoğraflar.
- Konumun net anlaşıldığı geniş açılı kareler ve varsa çevredeki güvenlik kamerası bilgisi.
- Aynı noktaya ilişkin daha önce yapılmış şikâyet veya çağrı merkezi kayıtları.
- Kaza sonrası düzenlenen tutanak, ambulans ve hastane kayıtları.
- Tanık bilgileri ve varsa aynı noktada yaşanmış benzer olaylara dair basın/şikâyet kayıtları.
İdareye Başvuru Basamağı Atlanmamalı
Tam yargı davası açılmadan önce idareye yapılacak başvuru aşaması, İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki düzenlemeye göre yürütülür. Başvuru ve dava süreleri hak düşürücü olduğundan, zararın ve failin öğrenildiği tarihin belgeye bağlanması önemlidir. Sağlık durumu netleşmeden zarar miktarı belirlenemiyorsa, artırım imkânı gözetilerek dilekçe kurgulanmalıdır.
Erişilebilirlik Yönünden Ayrı Başvuru Yolu
Engelli bireylerin erişimini engelleyen uygulamalar bakımından, tazminat talebinden bağımsız olarak idari denetim ve şikâyet mekanizmaları da işletilebilir. Bu yol, para talebi olmasa bile fiilî durumun düzeltilmesini sağlaması yönüyle sonuç doğurur.
Bu değerlendirme genel niteliktedir. Kaldırım kaynaklı bir zararda sorumlu idarenin belirlenmesi, delil tespiti ve başvuru takvimi dosyaya göre değiştiğinden, olayın hemen ardından hukuki destek alınması sonraki aşamaları büyük ölçüde kolaylaştırır.