Üniversitelerin psikolojik danışma ve rehberlik merkezleri, öğrencilere ve kimi hâllerde personele destek hizmeti sunar. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde bu birimin amacını, faaliyetlerini ve yönetimini düzenler. Bu alandaki en hassas hukuki başlık ise gizliliktir.
Danışan Kaydının Hukuki Niteliği
Psikolojik danışma kapsamında tutulan görüşme notları, ruh sağlığına ilişkin bilgi içerdiğinden 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli kişisel veri sayılır. Bu tür verilerin işlenmesi ve üçüncü kişilere aktarılması, genel kişisel verilere göre çok daha dar koşullara bağlıdır. Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler:
- Danışan dosyalarının fiziksel ve dijital olarak ayrı, erişimi sınırlı ortamda tutulması.
- Erişim yetkisinin yalnızca hizmeti yürüten uzmanla sınırlandırılması ve erişim kayıtlarının tutulması.
- Danışma kapsamındaki bilginin akademik birimlerle, aileyle veya iş yeriyle paylaşılmaması.
- Saklama süresinin belirlenmesi ve süre sonunda imha politikasının uygulanması.
Gizliliğin Sınırları
Gizlilik mutlak değildir. Danışanın kendisi veya başkası bakımından yakın ve ciddi bir tehlike bulunduğu hâllerde uzmanın harekete geçme yükümlülüğü doğar. Ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen suçu bildirmeme ile sağlık mesleği mensuplarının bildirim yükümlülüğüne ilişkin hükümler, belirli durumlarda bildirimi zorunlu kılar. Buna karşılık aynı Kanunda mesleki sır niteliğindeki bilgilerin açıklanması da yaptırıma bağlanmıştır. Uzmanın bu iki yükümlülük arasında yaptığı değerlendirmeyi, dayanaklarıyla birlikte kayda geçirmesi kendisini de korur.
Danışan Aydınlatması Nasıl Yapılmalı?
- İlk görüşmede hizmetin kapsamı, kaydın nasıl tutulacağı ve gizliliğin hangi hâllerde sınırlanabileceği açıkça anlatılmalıdır.
- Aydınlatma metni sözlü açıklamayla desteklenmeli, yalnızca imza alınmakla yetinilmemelidir.
- Grup çalışmalarında diğer katılımcıların da gizlilik yükümlülüğü olduğu hatırlatılmalıdır.
- Süpervizyon amacıyla vaka paylaşımı yapılacaksa kimlik bilgileri çıkarılmalıdır.
İhlal Halinde Başvuru Yolları
Gizliliğin ihlal edildiğini düşünen kişi, öncelikle veri sorumlusu sıfatıyla üniversiteye yazılı başvuru yapabilir. Bu başvurudan sonuç alınamaması hâlinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açıktır. Ayrıca kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat talebi ve koşulları oluşuyorsa cezai süreç ayrı ayrı gündeme gelebilir. Bu yollar birbirinin alternatifi olmayıp aynı anda işletilebilir; ancak her biri için farklı başvuru mercii ve süre rejimi bulunduğundan planlama gerektirir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Gizlilik ve bildirim yükümlülüğü arasındaki denge somut olayın koşullarına göre değiştiğinden, tereddüt hâlinde konuya hâkim bir hukukçuya danışılması yerinde olur.