Ekonomik ve Sosyal Konseyin teşekkülü ile çalışma esas ve usulleri hakkındaki 4119 sayılı Yönetmelik, ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında tarafların bir araya geldiği kurumsal zemini düzenler. Konsey, karar alan bir icra organı değil, görüş oluşturan ve tarafların birbirini duymasını sağlayan bir istişare yapısıdır. Bu ayrım, Konseye ilişkin beklentilerin doğru kurulması bakımından temel önemdedir.
Konseyin İşlevi
Yapının amacı, kamu kesimi ile işçi, işveren ve meslek kuruluşlarının temsilcilerini aynı masada buluşturarak politika tasarımına katkı sağlamaktır. Bu tür sosyal diyalog mekanizmaları, alınacak kararların uygulanabilirliğini artırma ve doğabilecek toplumsal sürtüşmeleri önceden görme işlevi görür.
Üyelik ve Temsil Sorunu
- Hangi kuruluşların temsil edileceğinin belirlenmesi
- Temsilcilerin görevlendirilme usulü ve süresi
- Temsilci değişikliklerinin bildirilmesi
- Toplantılara katılım yükümlülüğü
Temsil listelerinin belirlenmesi, uygulamada en çok tartışılan konudur; zira masada yer almak, görüşün metne yansıması bakımından fiili bir üstünlük sağlar. Temsilci görevlendirmelerinde iç organ kararının usulüne uygun alınması, sonradan yapılacak itirazları önler.
Toplantı ve Karar Usulü
Gündemin önceden duyurulması, toplantı yeter sayısının sağlanması ve görüşmelerin tutanağa bağlanması usulün temel unsurlarıdır. Tutanak, yalnızca varılan sonucu değil, ileri sürülen karşı görüşleri de yansıtmalıdır. Muhalefet şerhinin kayda geçirilmesi, ilgili tarafın konuya ilişkin tutumunu sonraki süreçlerde belgeleyebilmesi açısından değerlidir.
Alınan Kararların Bağlayıcılığı
Konseyde oluşan görüşler, kural olarak istişari niteliktedir ve doğrudan hak ya da yükümlülük doğurmaz. Bu görüşlerin hukuki sonuç doğurabilmesi, ilgili idarece bir düzenleme veya işleme dönüştürülmesine bağlıdır. Dolayısıyla bir talebin Konsey gündemine alınması ile o talebin karşılanması aynı şey değildir; tarafların takip stratejisini buna göre kurması gerekir.
Sosyal Diyalogdan Verim Almanın Yolları
Katılımın etkili olabilmesi için, gündem maddelerine ilişkin yazılı ve veriye dayalı görüşlerin toplantı öncesinde sunulması önerilir. Sözlü olarak dile getirilen ancak metne bağlanmayan öneriler çoğu zaman sürecin dışında kalır. Ayrıca toplantı sonrası hangi maddenin hangi kuruma iletildiğinin takip edilmesi, sürecin sonuca bağlanıp bağlanmadığını görmeyi sağlar.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmak amacıyla verilmiştir. Kurumsal temsil ve katılım süreçlerinde kuruluşunuzun kendi mevzuatı ve iç düzenlemeleri de belirleyici olduğundan, somut durumda ayrıca hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.