Üniversitelerin psikolojik danışma ve rehberlik uygulama ve araştırma merkezleri, öğrencilere ve zaman zaman topluma hizmet sunan birimlerdir. Bu merkezlerin yönetmeliği idari işleyişi kurar; ancak günlük pratikte asıl belirleyici olan, danışan gizliliğinin nasıl korunacağıdır. Rehber, bu eksene odaklanır.
Merkezin Konumu ve Sınırları
Merkez, yönetmelikte sayılan faaliyet alanları içinde hizmet verir; danışmanlık, seminer, ölçek uygulama ve araştırma tipik başlıklardır. Klinik tanı ve tedavi gerektiren durumların, yetkili sağlık kuruluşuna yönlendirilmesi gerekir. Yönlendirme kararının ve gerekçesinin dosyaya işlenmesi, hem danışanı hem de merkezi korur.
Gizliliğin İstisnaları
Danışma ilişkisinde gizlilik esastır, ancak mutlak değildir. Uygulamada gizliliğin sınırına gelinen tipik durumlar şunlardır:
- Danışanın kendisine veya bir başkasına yönelik ciddi ve yakın tehlike beyanı
- Çocuğun istismarına ilişkin bilgiye ulaşılması
- İşlenmekte olan bir suça dair bilgi edinilmesi hâlinde bildirim yükümlülüğü
- Mahkeme veya savcılık tarafından usulüne uygun olarak istenen bilgi ve belge
- Danışanın açık rızasıyla üçüncü kişiye bilgi verilmesi
Bu istisnaların danışana ilk görüşmede, anlaşılır biçimde açıklanması gerekir; sonradan yapılan açıklama güven ilişkisini zedeler.
Onam Metninde Bulunması Gerekenler
- Hizmetin kapsamı ve süresi
- Kayıt tutulup tutulmayacağı, tutulacaksa nerede ve ne kadar saklanacağı
- Gizliliğin yukarıda sayılan sınırları
- Süpervizyon kapsamında paylaşım yapılacaksa bunun kapsamı
- Araştırmada kullanım söz konusuysa ayrı ve özel bir rıza
- Reşit olmayan danışanlarda veli/vasi onayının nasıl alınacağı
Kişisel Veri Boyutu
Danışma kayıtları, ruh sağlığına ilişkin bilgi içerdiğinden 6698 sayılı KVKK anlamında özel nitelikli kişisel veri kapsamındadır. Bu veriler için erişim yetkisinin sınırlandırılması, kayıtların şifreli ortamda tutulması ve saklama süresinin önceden belirlenmesi gerekir. Süre sonunda imhanın tutanakla yapılması, denetim hâlinde ispat kolaylığı sağlar.
Adli Talep Geldiğinde
Mahkeme veya savcılıktan gelen bilgi taleplerinde, talebin kapsamı dikkatle okunmalıdır. İstenenden fazlasının gönderilmesi, gereksiz veri paylaşımı anlamına gelir ve ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Talebin yazılı olması, kimin adına hangi dosya için istendiğinin belirli olması ve yanıtın kayıt altına alınması temel kurallardır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Danışan gizliliği ile bildirim yükümlülüğünün çatıştığı somut durumlarda karar acele verilmemeli, olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme alınmalıdır.