Çukurova Üniversitesi bünyesindeki kadın ve aile çalışmaları uygulama ve araştırma merkezine ilişkin yönetmelik, merkezin kuruluş amacını ve organlarını düzenler. Bu alandaki çalışmaların ayırt edici yanı, araştırmanın çoğu zaman hassas nitelikli veriyle ve kırılgan gruplarla temas etmesidir; hukuki riskin ağırlığı da buradadır.
Merkezin faaliyet çerçevesi
Yönetmelik; eğitim, araştırma, danışmanlık ve farkındalık faaliyetlerini sayarak merkezin hareket alanını belirler. Merkez, bu çerçeve dışında hizmet üstlenemez. Özellikle bireysel hukuki danışmanlık verilmesi, avukatlık mesleğinin kapsamına giren bir faaliyet olduğundan merkez eliyle yürütülemez; yönlendirme ve bilgilendirme ile sınırlı kalınması gerekir.
Araştırma verisinde hukuki hassasiyet
- Şiddet, sağlık veya aile içi ilişkilere dair veriler 6698 sayılı Kanun bakımından özel nitelikli veri olabilir
- Katılımcı onamının hangi amaç ve süreyle verildiğinin yazılı olması gerekir
- Ses ve görüntü kaydı alınacaksa ayrıca ve açıkça bilgilendirme yapılmalıdır
- Veri saklama süresi ve imha yöntemi baştan belirlenmelidir
Bildirim yükümlülüğü ile gizlilik arasındaki gerilim
Araştırma sırasında suç oluşturan bir durum öğrenildiğinde, gizlilik taahhüdü ile ihbar yükümlülüğü karşı karşıya gelebilir. Kamu görevlisi sıfatı taşıyan araştırmacılar bakımından bu yükümlülük ceza mevzuatında ayrıca düzenlenmiştir. Bu ihtimal proje başlamadan önce protokolde ele alınmalı ve katılımcı da bu sınır konusunda bilgilendirilmelidir.
Proje yürütücüleri için sıralı kontrol
- Etik kurul onayının veri toplamadan önce alınması
- Onam formunun anlaşılır dilde ve imzalı olması
- Verinin kimliksizleştirilmiş biçimde saklanması
- Yayın aşamasında katılımcının tanınmasını sağlayacak ayrıntıların çıkarılması
- Dış paydaşla paylaşımda yazılı gizlilik protokolü yapılması
Merkez kararlarına karşı başvuru
Merkez organlarının aldığı kararlar, ilgililer bakımından kesin ve yürütülebilir nitelikteyse idari başvuru ve idari yargı yoluyla tartışılabilir. Öğretim elemanlarının görevlendirme ve proje kabul kararlarına ilişkin itirazlar da bu kapsamdadır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; yürütülecek belirli bir araştırma için etik ve hukuki gereklilikler dosya bazında ayrıca değerlendirilmelidir.